Eurodeputetët Gozi dhe Prebiliç paralajmërojnë për fatin e N1, Nova, Danas dhe Radar: Brukseli duhet të reagojë

Gjashtë ditë para zgjedhjeve parlamentare të 25 tetorit në Serbi, eurodeputetët Sandro Gozi dhe Vladimir Prebiliç paralajmëruan për pozitën e mediave N1, Nova, Danas dhe Radar dhe kërkuan reagimin e institucioneve të BE-së lidhur me ndryshimin e kontrollit pronësor mbi rrjetin Adria News Network, siç njofton agjencia Beta. Gozi, sekretar i përgjithshëm i Partisë Demokratike Evropiane nga grupi Renew Europe, dhe Prebiliç, eurodeputet slloven i të Gjelbërve, i quajtën këto media redaksitë e fundit të mëdha të pavarura në Serbi.

Gozi vlerësoi se hapësira mediatike në Serbi ngushtohet prej vitesh nën presionin e pushtetit të Aleksandar Vuçiçit dhe se gazetarët e pavarur përballen me sulme, presione dhe izolim. Sipas tij, N1 dhe Nova ishin përjashtimi, por tani ky përjashtim po shembet nga brenda: drejtorët ndërrohen para marrjes së miratimit, redaksitë protestojnë dhe dhjetë gazetarë të N1 u larguan brenda një dite. Në pikëpyetje, tha Gozi, është nëse Serbia do ta përfundojë kthesën autoritare, me zgjedhje të lira vetëm në letër.

Dy eurodeputetët nisën tri iniciativa të përbashkëta lidhur me marrjen e Adria News Network nga European Future Media Investments, e lidhur me Alpac Capital. Me një pyetje me shkrim, ata i kërkuan Komisionit Evropian të sqarojë se si zhvillimet mund të ndikojnë në negociatat e anëtarësimit të Serbisë, duke filluar nga paketa e zgjerimit 2026, dhe kërkuan që Bordi Evropian për Shërbimet Mediatike të japë opinion bazuar në Aktin Evropian për Lirinë e Medias. Me një letër ministres luksemburgase për mediat, Elisabeth Marg, qeveria e së cilës ende duhet ta miratojë ndryshimin e kontrollit mbi N1 dhe Nova S, ata kërkuan transparencë për afatet e financimin e transaksionit dhe garanci të qarta për pavarësinë editoriale, ndërsa me një letër kryetares së Bordit Evropian për Shërbimet Mediatike, Ami Asante, kërkuan opinion dhe garanci ligjërisht të detyrueshme për pavarësinë editoriale.

Sipas deklaratës, që nga 17 gushti drejtori ekzekutiv i Alpac Capital është regjistruar si drejtor i kompanive serbe që menaxhojnë këto media, ndërsa autoritetet luksemburgase kanë konfirmuar se transaksioni ende nuk është miratuar. Redaksia e Nova.rs i ka kundërshtuar emërimet e reja në pozitat editoriale, ndërsa më 16 tetor dhjetë gazetarë të N1 dhanë dorëheqje.

Prebiliç, anëtar i Komitetit Parlamentar të Stabilizim-Asociimit BE–Serbi, paralajmëroi se pasojat i kalojnë kufijtë e Serbisë, sepse bëhet fjalë për një rrjet rajonal mediatik që përfshin edhe Slloveninë e Kroacinë. Kur mediat e pavarura në një vend kandidat shemben nga brenda në prag të zgjedhjeve, tha ai, rrezikohet besueshmëria e gjithë procesit të zgjerimit, dhe BE-ja, e cila i ka instrumentet, duhet t’i përdorë ato tani.

Të dy eurodeputetët theksuan se e ardhmja evropiane e Serbisë varet nga zgjedhjet e lira dhe mediat e pavarura. Deklarata iu referua edhe raporteve të vëzhguesve ndërkombëtarë, përfshirë OSBE/ODIHR-in, për dominimin e pushtetit në mediat kombëtare në Serbi.