FOKUS – Pse truri i njeriut nuk po përballon jetën moderne?

– Pse truri i njeriut e ka të vështirë të mbajë hapin me jetën moderne?, shkruan salute eu.

Stresi kronik, vetmia, ankthi dhe krahasimi i vazhdueshëm me të tjerët mund të jenë, të paktën pjesërisht, rezultat i një mospërputhjeje midis mënyrës se si është zhvilluar truri i njeriut dhe mjediseve sociale e dixhitale ku jetojmë sot.

Këtë e mbështet një rishikim shkencor i udhëhequr nga Jose Yong, i James Cook University Singapore, dhe Sarah Chan, e Singapore University of Technology and Design (SUTD).

Sipas autorëve, truri i njeriut është zhvilluar për t’u përballur me një mjedis krejtësisht të ndryshëm nga ai i sotmi: grupe të vogla shoqërore, marrëdhënie të drejtpërdrejta, kërcënime të menjëhershme dhe një numër të kufizuar njerëzish me të cilët krahasoheshe.

Sot, përkundrazi, të njëjtët mekanizma psikologjikë bombardohen vazhdimisht nga qytetet e mëdha, platformat dixhitale, pabarazitë e theksuara sociale dhe krizat e shumta që karakterizojnë shoqërinë moderne.

Roli i rrjeteve sociale

Një nga shembujt më të qartë lidhet me rrjetet sociale.

Prirja natyrore për të vlerësuar pozicionin tonë brenda një grupi shoqëror, e cila dikur ishte e dobishme për ruajtjen e bashkëpunimit dhe besimit mes njerëzve që njiheshin, sot aktivizohet vazhdimisht nga një rrjedhë pothuajse e pafund fotosh, suksesesh personale dhe sinjalesh statusi që vijnë nga njerëz krejtësisht të panjohur.

Në qendër të analizës është pikërisht roli i konkurrencës sociale.

Autorët sugjerojnë se mjediset moderne e forcojnë ndjesinë se jemi vazhdimisht të vëzhguar, të gjykuar ose të tejkaluar nga të tjerët.

“Konkurrenca nuk është një fenomen i ri, por jeta moderne mund ta bëjë atë të duket e pandërprerë,” shprehet Jose Yong.

“Një këndvështrim evolucionar mund të na ndihmojë të kuptojmë pse njerëzit reagojnë kaq fort ndaj krahasimit shoqëror dhe frikës se mos mbeten pas, edhe kur këto sinjale vijnë nga njerëz të panjohur ose nga një ekran”, shton ai.

Një çelës interpretimi

Ky rishikim nuk paraqet të dhëna të reja eksperimentale, por bashkon njohuritë ekzistuese duke propozuar konceptin e mospërputhjes evolucionare si një çelës shtesë interpretimi, krahas shpjegimeve psikologjike, sociale dhe ekonomike që tashmë ekzistojnë.

Autorët theksojnë se këto hipoteza duhet të verifikohen përmes studimeve të ardhshme empirike.

Sipas studiuesve, përballimi i shqetësimeve psikologjike të kohëve moderne nuk mund të kufizohet vetëm te kërkesa që individët të bëhen më të fortë ose më rezistentë.

Nëse mjediset ku jetojmë aktivizojnë mekanizmat tanë evolucionarë në mënyrë jo funksionale, atëherë edhe mënyra se si projektohen qytetet, vendet e punës, platformat dixhitale dhe komunitetet duhet të ndihmojë në zbutjen e këtyre efekteve.

Fjalët e studiuesve

“Stresi, vetmia dhe ankthi shpesh konsiderohen si probleme individuale ose të lidhura me stilin e jetesës. Por ato mund të pasqyrojnë edhe një mospërputhje mes mjediseve ku jetojnë njerëzit dhe kushteve për të cilat janë zhvilluar mendja dhe trupi i njeriut. Për këtë arsye duhet të reflektojmë jo vetëm mbi rezistencën individuale, por edhe mbi mënyrën se si projektojmë qytetet dhe komunitetet”, shpjegon Sarah Chan.

Në përfundim, autorët sugjerojnë se lagje me më shumë hapësira të gjelbra, komunitete më të lidhura shoqërisht dhe mjedise dixhitale që kufizojnë krahasimin e vazhdueshëm me të tjerët mund të ndihmojnë në uljen e presionit psikologjik, pa hequr dorë nga përfitimet e jetës moderne.

“Duhet të projektojmë ndërhyrje që punojnë në harmoni me natyrën tonë evolucionare dhe jo kundër saj,” përfundon Jose Yong.