Investimet publike nga fondet e huaja kanë shënuar një rënie të ndjeshme në tremujorin e parë si në raport me faktin e të njëjtës periudhe të vitit 2025 ashtu edhe me planin e periudhës.

Të dhënat e fundit nga Ministria e Financave tregojnë se vlera faktike e investimeve nga financimi i huaj për tremujorin e parë të vitit 2026 ishte 2.7 miliardë lekë me rënie 31% krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit 2025, kur investimet kapnin shifrën e 4,027 milionë lekëve dhe 38 për qind më pak se plani i periudhës.

Kjo ecuri sugjeron barriera në thithjen e fondeve të miratuara tashmë ose vonesa në implementimin e projekteve të nisura. Ky trend u pa edhe në treguesit e borxhit publik kur kreditë e nënshkruara të pa- tërhequra shënuan një rekord prej 2 miliardë eurosh në tremujorin e parë 2026. Nga kjo shumë 500 milionë euro janë hua dhe grande nga fondi i Rritjes së BE për Shqipërinë.

Rekordi, 2 miliardë euro kredi të patërhequra, nuk përdoren fondet e BE-së

Tremujorët e parë të 2026 dhe 2024 shënojnë vlerat më të ulëta të investimeve të huaja nga fondet publike që nga viti 2015.

Për të siguruar disbursimin e plotë të fondeve gjatë vitit 2026 dhe për të shmangur djegien e rreth 68 milionë eurove në qershor nga plani I rritjes së Be-së, Shqipëria duhet të përmbushë një sërë etapash kyçe të përfshira në Agjendën Kombëtare të Reformave. Këto reforma janë të ndara në disa shtylla kryesore që prekin si themelet e shtetit, ashtu edhe rritjen ekonomike.

Sundimi i Ligjit mbetet shtylla më kritike, ku kërkohet progres i matshëm në reformën në drejtësi, veçanërisht në uljen e numrit të çështjeve të prapambetura në gjykata dhe forcimin e pavarësisë së institucioneve të reja të drejtësisë.

Një vëmendje e veçantë i kushtohet luftës kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar, ku Brukseli kërkon rezultate konkrete në sekuestrimin e pasurive të paligjshme dhe dënime të formës së prerë për zyrtarët e lartë. Gjithashtu, plotësimi i kornizës ligjore për mbrojtjen e të drejtave themelore dhe lirisë së medias është kusht i panegociueshëm.

Për të nxitur rritjen ekonomike, Shqipëria duhet të përmirësojë ndjeshëm mjedisin e të bërit biznes. Kjo përfshin thjeshtimin e mëtejshëm të licencave dhe lejeve përmes digjitalizimit, si dhe rritjen e transparencës në prokurimet publike. Një reformë specifike lidhet me reduktimin e informalitetit në ekonomi dhe përmirësimin e administrimit fiskal, duke synuar një konkurrencë më të ndershme në treg.

Gjithashtu në kudër të integrimit ën BE Shqipëria duhet të zbatojë masa që lidhin programet arsimore me nevojat reale të industrisë, si dhe të forcojë skemat e mbrojtjes sociale.

Zbatimi i këtyre reformave monitorohet përmes një sistemi nga Komisioni Europian, ku çdo vonesë në hapat sasiorë përkthehet në bllokim të kësteve financiare./ B.Hoxha