Lumi Mrtvica drejt statusit Park natyror: 5.669 hektarë nën mbrojtje, vendimi më 13 tetor në Kollashin

Lumi Mrtvica dhe hapësira që e rrethon është një nga zonat që për nga vlerat natyrore meriton mbrojtje institucionale dhe të përhershme, tha ministri i Ekologjisë, Zhvillimit të Qëndrueshëm dhe Zhvillimit të Veriut, Damjan Çulafiq, siç raporton Vijesti. Procesi i nisur në vitin 2021 ka arritur në fazën përfundimtare: Kuvendi i Komunës së Kollashinit më 13 tetor do të ketë mundësinë të marrë vendimin me të cilin Mrtvica “më në fund do të marrë shkallën e mbrojtjes që i nevojitet”.

Ministri theksoi se Ministria e ka kryer pjesën e vet të punës në këtë proces: pasi Komuna e Kollashinit nisi procedurën dhe kërkoi hartimin e Studimit të Mbrojtjes, Agjencia për Mbrojtjen e Mjedisit hartoi Studimin në vitin 2023, ndërsa një Studim i ri Mbrojtjeje u hartua këtë vit. Ministria dha këtë vit pëlqimin për Vendimin, duke krijuar kushtet që vetëqeverisja lokale të kryejë hapin e fundit — shpalljen formale të zonës së mbrojtur.

Zona e propozuar e mbrojtur mbulon gjithsej 5.669 hektarë, prej të cilave 5.643 hektarë në zonën II të mbrojtjes dhe 26 hektarë në zonën III. Zona I e mbrojtjes nuk është parashikuar, pasi vlerësohet se vlerat natyrore, habitatet dhe speciet e identifikuara nuk kërkojnë regjimin më të rreptë të mbrojtjes. “Kjo tregon se mbrojtja është përcaktuar mbi bazën e vlerave konkrete natyrore dhe nevojave të hapësirës, dhe jo formalisht, pa marrë parasysh specifikat e saj,” tha Çulafiq.

Mrtvica ka vlera të jashtëzakonshme biodiversiteti, gjeomorfologjike, hidrologjike dhe peizazhore: habitate dhe specie të rëndësishme, burime, shpella, ekosisteme pyjore, fond peshku dhe fenomene të tjera natyrore. Veçanërisht e rëndësishme është fakti se në kanion janë regjistruar 122 lloje myshqesh, që përbëjnë rreth një të pestën e florës totale të myshqeve të Malit të Zi. Në zonën II të mbrojtjes përfshihen rrjedha e Mrtvicës me pjesë të degëve, pjesë e kanionit të Mrtviçkës Grede me ahun e kanionit, si dhe pjesë e pellgut në zonën e Maganikut ku rritet munika. Vëmendje e veçantë do t’i kushtohet mbrojtjes së lumit dhe fondit të peshkut, përfshirë vendet e pjelljes, speciet autoktone, si dhe përcaktimin e zonave të peshkimit dhe zonave të ndalimit të përhershëm të gjuetisë.

Ministri theksoi se mbrojtja e kësaj hapësire nuk synon ta mbyllë atë për njerëzit dhe zhvillimin: “Përkundrazi, qëllimi është që vlerat natyrore të ruhen dhe hapësira të përdoret në mënyrë të qëndrueshme.” Kjo do të thotë zhvillim i ekoturizmit, alpinizmit dhe aktiviteteve të tjera që mund t’i sjellin dobi komunitetit lokal, pa rrezikuar natyrën. Zona nuk ka status ndërkombëtar mbrojtjeje, por është njohur si zonë IPA dhe kandidate zyrtare për rrjetin Emerald, si dhe zonë e ardhshme Natura 2000 — çka flet për rëndësinë e saj dhe detyrimet që ka Mali i Zi për ruajtjen e biodiversitetit, përfundon raportimi i Vijesti-t.