Pabarazia në Shqipëri: Përqendrimi i pasurisë dhe pasojat sociale

Pabarazia ekonomike në Shqipëri ka arritur nivele shqetësuese, ndërsa pritshmëritë për përmirësim pas disa mandateve të një qeverie të majtë duket se janë shuar. Debati publik shpesh kthehet në akuza të ndërsjella, protesta dhe çështje ditore, por treguesit shprehin një realitet të ftohtë: përhapja e varfërisë dhe përqendrimi i pasurisë mbeten të thella.

Raporton javanews se raportet e fundit për vitet 2025–2026 vendosin Shqipërinë në krye të Europës sipas përqindjes së popullsisë në rrezik varfërie, me rreth 42% të qytetarëve që përjetojnë privim të rëndë social. Po ashtu, studime dhe analiza ekonomike evidentojnë një përqendrim të jashtëzakonshëm të depozitave bankare—rreth 12–13 mijë individë rezultojnë të zotërojnë pjesën dërrmuese të kursimeve, duke nxjerrë në pah ndarjet e thella të pasurisë.

Shkaqet që ushqejnë këtë situatë përfshijnë korrupsionin dhe kapjen e shtetit, efikasitet të dobët të administratës dhe një sistem arsimor që nuk përgatit masat e reja të punës në mënyrë konkurruese. Raporti “Barra Tatimore 2024” vë në dukje se sistemi fiskal shqiptar mbështetet më shumë në tatimin mbi konsumin sesa në taksimin e kapitalit të lartë, një model që rezulton regresiv. Ndërkohë, World Social Report 2025 i OKB-së tregon se politikave fiskale u mungon ndikimi i mjaftueshëm për të ulur pabarazinë në krahasim me vendet e Bashkimit Evropian.

Përballë këtyre treguesve, ideja e reformave strukturore dhe institucioneve alternative për të ndërtuar barazi sociale dhe ekonomike mbetet emergjente; si e ka theksuar Thomas Piketty, arritja e një konsensusi mbi zgjidhjet institucionale është më komplekse se sa denoncimi i problemeve. Sipas javanews, pa ndryshime thelbësore në politikat fiskale, administratën publike dhe mekanizmat e shpërndarjes së pasurisë, rreziku i përkeqësimit të ndarjeve sociale do të mbetet i lartë.