Proces 10-vjeçar, mbyllet çështja e fundit në gjykatat e OKB-së për mizoritë në Jugosllavi dhe Ruandë

Gjykatat e OKB-së të ngritura për të ndjekur penalisht mizoritë e kryera gjatë shpërbërjes së dhunshme të Jugosllavisë në fillim të viteve 1990 dhe gjenocidit në Ruandë në vitin 1994 mbajtën seancën e tyre të fundit të mërkurën, duke i dhënë fund një procesi 10-vjeçar për drejtësi ndërkombëtare.

“Seanca dëgjimore shënoi një moment vërtet historik”, tha gjyqtari kryesues Iain Bonomy, duke i dhënë fund zyrtarisht procedurave që përfshinin financuesin e dyshuar të gjenocidit, Felicien Kabuga, i cili vdiq të shtunën.

Kabuga, në të 90-at dhe me demencë të rëndë kishte mbetur në një situatë të pasigurt ligjore pasi mjekët përcaktuan se ishte shumë e rrezikshme për të që të bënte një udhëtim të rëndësishëm dhe, pavarësisht përpjekjeve të vazhdueshme të gjykatës, asnjë vend fqinj nuk do t’i ofronte azil.

Ai vdiq gjashtë vjet pas ditës që u arrestua jashtë Parisit në vitin 2020, pasi i shpëtoi kapjes për gati dy dekada. Për ruandezët, vdekja e Kabugës nxjerr në pah mangësitë e procesit të llogaridhënies. Agnes Mukamurenzi, e cila e njihte Kabugën, tha se ai meritonte një jetë të gjatë në paraburgim.

“Do të doja që ai të jetonte më gjatë në burg për të ndjerë dhimbjen. Gjatë gjenocidit, ai luajti një rol kyç që pa shumë jetë të pafajshme të humbisnin”, tha ajo.

Seanca 12-minutëshe e së mërkurës u zhvillua në një sallë konferencash të modifikuar një kat mbi sallën kryesore të gjykatës së ndërtesës, ku Ratko Mlladiç, shefi ushtarak i njohur si “Kasapi i Bosnjës”, u dënua për gjenocid dhe komandanti kroat Slobodan Praljak piu helm vdekjeprurës gjatë një seance dëgjimore të apelit.

Rasti i Kabugës ishte procedura e fundit në vazhdim në Mekanizmin Ndërkombëtar të Mbetur për Tribunalet Penale, organi i drejtuar nga OKB-ja që mori përsipër çështjet e mbetura nga Tribunali Ndërkombëtar Penal për Ruandën kur ajo mbylli dyert e saj në vitin 2015 dhe nga Tribunali Ndërkombëtar Penal për ish-Jugosllavinë kur ajo u mbyll në vitin 2017.

Dy tribunalet, secila e themeluar me urdhër të Këshillit të Sigurimit të OKB-së në fillim të viteve 1990, dënuan 155 persona për krime mizore dhe hapën rrugën për krijimin e Gjykatës Ndërkombëtare Penale në vitin 2002.