Prof. Trajanov në MANU: Pa modele të veta të IA-së dhe qendra të dhënash, Maqedonia rrezikon të bëhet ‘koloni dixhitale’

Trajanov, i cili drejton edhe projektin e fabrikës kombëtare të IA-së “Vezilka”, veçoi dy rekomandime kyçe: ndërtimin e qendrave kombëtare të të dhënave (data centres) dhe intensifikimin e punës mbi korpusin dixhital maqedonas. “Na duhen qendra kombëtare të të dhënave për t’i ruajtur të dhënat këtu. Edhe pse ka rreziqe të caktuara, përfitimi nga të dhënat nën sovranitetin tonë është drastikisht më i madh,” tha ai.

Duke e përkufizuar sovranitetin dixhital si “aftësinë e një kombi që vetë ta shkruajë, verifikojë dhe korrigjojë atë që është shkruar për të në gjuhën e vet”, Trajanov theksoi se shteti duhet të synojë katër aftësi kyçe: krijimin e pavarur të sistemeve dixhitale, kontrollin mbi funksionimin e tyre, korrigjimin e gabimeve dhe mundësinë për t’i fikur ose zëvendësuar kur është e nevojshme.

Ai paralajmëroi edhe për hendekun gjuhësor: gjuha maqedonase përbën vetëm 0,02% të anglishtes në tekstin e dokumentuar të disponueshëm në internet — modeli ChatGPT është trajnuar me rreth 72 trilionë fjalë në anglisht, krahasuar me vetëm 16 miliardë në maqedonisht. Krahasuar me fqinjin lindor, tekstet maqedonase janë vetëm 11% e korpusit të tij. “Kjo nuk është çështje e IA-së, kjo është çështje e asaj që bëjmë ne dhe çfarë do t’u lëmë fëmijëve tanë,” tha Trajanov.

Burimi: +инфо (nëpërmjet TIME.mk)