Pronësia intelektuale, si do të mbrohet në 4 vjet; Kostoja 470 mln lekë

Në Shqipëri, sot, interesi për mbrojtjen e patentave dhe të markave nga ana e bizneseve është i ulët dhe këtë e tregojnë edhe të dhënat zyrtare. Kjo pavarësisht faktit që shumë pak e dinë se vendi ynë ka një traditë 100 vjeçare në këtë fushë. Gjurmët e para datojnë në vitin 1920 me regjistrimin e markës “Hobdari”.

Por, duket se kjo traditë nuk është më. Edhe pse futja në tregje të reja, veçanërisht ato europiane kërkon si domosdoshmëri mbrotjen e kësaj pronësie, pasi përmes saj sigurohet konkurrueshmëria.

Këtij qëllimi duket se do t’i shërbejë edhe strategjia e re e pronësisë intelktuale 2016 – 2020 që ka hyrë tashmë në fuqi parashikon rritjen e ndërgjegjësimit, si dhe forcimin e sistemit të administrimit, si të drejta që ndikojnë në ekonominë e vendit. Kostoja totale për zbatimin e saj parashikohet në rreth 470 milionë lekë.

Dokumenti përveç sfidave, reflekton edhe problematikën e fortë që ka ky sektor.

Është vënë re se ka një tendencë që ka të bëjë me faktin se kompanitë shqiptare regjistrojnë si markë vetëm emrin e tyre tregtar dhe jo emrat e produkteve të veçanta që shiten në treg. Hijet e dyshimit hidhen kryesisht mbi pjesën e patentave të shpikjeve kryesisht të produktet farmaceutike që prodhohen në vend.

Nga ana tjetër edhe pse sektori i shërbimit ka një kontribut të madh në PBB, vetëm 20% e markave tregtare mbulojnë shërbimet. Ky kontarst ka të bëjë me faktin se shumë pak kompani që janë pronare të patentave në Shqipëri janë mbajtëse për markat e regjistruara.

Në vitin 2015, janë regjistruar 937 aplikime për marka. Edhe pse pjesa më e madhe e aplikimeve për marka vjen nga BE-ja dhe SHBA-ja. Nga ana tjetër vihet re se ka një mungesë të theksuar të aplikimeve për marka nga universitetet shqiptare, përjashtim bën ai i Tiranës dhe “Ismail Qemali” në Vlorë. Një gjë e tillë tregon mungesën e strategjive të universiteteve shqiptare. Gjatë 2015-ës i ulët  ka qenë edhe numri i aplikimeve për dizenjo tregtare e ku pothujase të gjitha janë kryer nga jo-rezidentë shqiptarë.