Reuters: Shqipëria mes nëntë vendeve themeluese të bankës së re globale për mbrojtjen, projekti synon të mobilizojë 100 miliardë euro

Shqipëria është pjesë e grupit të nëntë vendeve që po mbështesin krijimin e një banke të re ndërkombëtare për financimin e mbrojtjes, një projekt që synon të mobilizojë deri në 100 miliardë euro për qeveritë dhe industrinë ushtarake të vendeve aleate. Projekti është analizuar më 30 gusht 2026 në një shkrim të zgjeruar të Reuters, i cili e paraqet Shqipërinë si një nga vendet e para që i janë bashkuar nismës së udhëhequr nga Kanadaja.

Institucioni do të quhet Defence, Security and Resilience Bank – DSRB dhe pritet të financojë projekte të mbrojtjes përmes kredive me kosto të ulët, ndërsa do të ofrojë edhe garanci për bankat private që financojnë kompani më të vogla të industrisë së mbrojtjes. Përveç Kanadasë dhe Shqipërisë, mbështetjen e kanë deklaruar Belgjika, Greqia, Letonia, Luksemburgu, Rumania, Turqia dhe Ukraina.

Sipas Reuters, deri në fund të gushtit banka kishte siguruar rreth 5 miliardë euro angazhime fillestare, ndërsa objektivi është shumë më ambicioz: rreth 20 miliardë euro kapital i paguar dhe 80 miliardë euro të tjera kapital që mund të aktivizohet sipas nevojës. Synimi është që institucioni të fillojë funksionimin që në vitin 2027.

Pjesëmarrja e Shqipërisë është e rëndësishme sepse vendi nuk po shfaqet thjesht si përfitues i mundshëm i fondeve, por si një nga shtetet që do të marrë pjesë në përcaktimin e politikave dhe strukturës fillestare të bankës. Në deklaratën e përbashkët të bërë gjatë samitit të NATO-s në Ankara më 7 korrik, vendet pjesëmarrëse u angazhuan që të punojnë së bashku për krijimin e institucionit dhe për hartimin e rregullave të tij të funksionimit.

Ideja e bankës mbështetet fuqishëm nga kryeministri kanadez Mark Carney. Projekti synon t’u japë vendeve aleate mundësinë të rrisin shpenzimet për mbrojtjen pa e mbështetur të gjithë barrën vetëm mbi buxhetet kombëtare.

Sipas Reuters, DSRB mund të financojë jo vetëm blerjen e pajisjeve ushtarake, por edhe zgjerimin e fabrikave, teknologjinë ushtarake, kapacitetet industriale, zinxhirët e furnizimit dhe kompanitë që aktualisht e kanë të vështirë të sigurojnë kredi nga tregjet tradicionale financiare.

Kjo krijon një interes të drejtpërdrejtë edhe për Shqipërinë. Tirana ka nisur vitet e fundit një proces më të gjerë të rindërtimit të industrisë së saj të mbrojtjes, duke kërkuar investime të huaja dhe partneritete ndërkombëtare. Një bankë e specializuar e këtij lloji mund të krijojë burime financimi për projekte që lidhen me prodhimin ushtarak, infrastrukturën e mbrojtjes dhe kompanitë shqiptare që do të përfshihen në zinxhirët ndërkombëtarë të furnizimit.

Megjithatë, projekti përballet me një pengesë të rëndësishme. Gjermania, Britania dhe disa vende të tjera të G7 nuk i janë bashkuar ende bankës. Kjo ka ngritur pikëpyetje nëse institucioni do të jetë në gjendje të sigurojë vlerësimin maksimal financiar AAA, i cili është i nevojshëm për të marrë hua me interes shumë të ulët në tregjet ndërkombëtare.

Ekspertët e cituar nga Reuters thonë se për të arritur këtë objektiv banka do të kishte nevojë për pjesëmarrjen e disa ekonomive më të mëdha dhe financiarisht më të fuqishme. Kanadaja po përpiqet veçanërisht të bindë Britaninë që të rishikojë qëndrimin e saj.

Një tjetër problem është mbivendosja me mekanizma të tjerë financiarë që po krijohen në Evropë. Bashkimi Evropian ka nisur programin SAFE, me vlerë 150 miliardë euro për financimin e mbrojtjes, ndërsa Britania po punon për një mekanizëm tjetër shumëpalësh për blerjet e përbashkëta ushtarake.

Megjithatë, mbështetësit e DSRB argumentojnë se banka do të ishte një institucion i përhershëm dhe global, ndërsa programet e tjera janë më të kufizuara në kohë ose në përbërjen e vendeve pjesëmarrëse.

Projekti ka tërhequr interes edhe nga sektori bankar ndërkombëtar. Sipas Reuters, rreth një duzinë institucionesh financiare, mes tyre JPMorgan dhe Deutsche Bank, kanë kontribuar me financime ose shërbime për ngritjen e bankës së re.

Për Shqipërinë, pjesëmarrja në DSRB është një zhvillim me rëndësi strategjike. Ajo e vendos vendin në grupin e parë të shteteve që po përpiqen të krijojnë një mekanizëm të ri global financiar për mbrojtjen dhe mund t’i hapë industrisë shqiptare të sigurisë një kanal të ri financimi dhe bashkëpunimi me kompanitë e vendeve të NATO-s.

Nëse projekti realizohet sipas planit, banka pritet të nisë aktivitetin në vitin 2027.

Lexo analizën e Reuters