Rritja e 11 llojeve të kancerit te të rinjtë: studiuesit kërkojnë shkaqet

Në një studim të fundit të realizuar në Mbretërinë e Bashkuar u zbulua se 11 lloje të ndryshme kanceri po shënojnë rritje mes të rinjve, por shkencëtarët thonë se ende nuk ka një shpjegim të plotë për këtë fenomen. Hulumtimi, i kryer nga Instituti për Kërkime të Kancerit dhe Imperial College London, identifikon mbipeshën dhe obezitetin si një faktor të mundshëm që përputhet me vzgjedhjen e trendit që ka nisur që nga vitet 1990, por kjo nuk shpjegon të gjitha rastet.

Rastet personale tregojnë pasojat e vonesave në diagnostikim: raporton TV Klan se Bradley Coombes nga Portsmouth vdiq në moshën 23-vjeçare nga kanceri i zorrës, pas 18 muajsh simptomash që shpesh u neglizhuan sepse ai konsiderohej shumë i ri për këtë sëmundje. Nëna e tij, Caroline Mousdale, tha se ai ishte i shëndetshëm dhe aktiv, me plane për karrierë të futbollit, por diagnoza erdhi vonë dhe trajtimet nuk mundën ta shpëtonin.

Studiuesit vëzhguan rritje tek kanceret e zorrës dhe gjirit, që janë edhe më të shpeshtat tek të rriturit e rinj — rreth 11,500 raste në vit së bashku — si dhe tek tiroidja, mieloma multiple, mëlçia, veshkat, fshikëza e tëmthit, pankreasi, endometri, goja dhe vezoret. Nga këto, vetëm kanceri i zorrës dhe ai i vezoreve po rriten ekskluzivisht tek të rinjtë; nëntë të tjerat po rriten edhe te grupmosha më të vjetra. Pankreasi dhe fshikëza e tëmthit mbeten relativisht të rralla te të rinjtë.

Analiza krahasoi gjithashtu trendet e sjelljeve që lidhen me rrezikun e kancerit. Nivelet e duhanpirjes, konsumit të alkoolit, aktivitetit fizik, konsumit të mishit të kuq dhe të përpunuar, apo dieta të varfra me fibra, ose janë përmirësuar ose kanë mbetur të pandryshuara, kështu që ato nuk shpjegojnë rritjen. Raporti gjen se rritja e mbipeshës përshtatet me trendin e kancerit; indet shtesë dhjamore ndikojnë hormonet si insulina dhe kjo mund të rrisë rrezikun, por nuk është shpjegim i plotë — për shembull, për çdo 100 raste shtesë të kancerit të zorrës, vetëm rreth 20 mund të lidhen me peshën e tepërt, ndërsa 80 mbeten të pazgjidhura.

Studiuesit theksojnë rëndësinë e parandalimit të të gjitha llojeve të kancerit dhe vlerësojnë se afërsisht 40% e kancereve mund të parandalohet me zgjedhje të shëndetshme të jetesës, si mospirja e duhanit. Prof. Montserrat García Closas nga Instituti për Kërkime të Kancerit nënvizoi se lajmi për rritjen te të rinjtë është shqetësues, por se veprime si aktiviteti fizik dhe ruajtja e një peshe të shëndetshme mund ta ulën rrezikun. Studiuesit po hetojnë gjithashtu faktorë të tjerë të mundshëm, si ushqimet shumë të përpunuara, PFAS, përdorimi i antibiotikëve, pijet e ëmbëlsuara, inflamacioni, ndotja e ajrit, mikrobioma e zorrëve dhe herbicidet, si dhe ndikimin e diagnostikimit më të mirë; Prof. Marc Gunter tha se ende mbeten shumë pyetje pa përgjigje. Studimi është botuar në revistën BMJ Oncology, raporton TV Klan.