SHBA planifikon transmetimin e drejtpërdrejtë të një ekzekutimi me pushkatim, nisma ngre pikëpyetje ligjore

Departamenti i Mbrojtjes i SHBA-së planifikon të transmetojë drejtpërdrejt ekzekutimin me pushkatim të Nidal Hasan, ish-majorit të Ushtrisë Amerikane, i dënuar për vrasjen e 13 ushtarëve në bazën ushtarake Fort Hood në Teksas, në vitin 2009.

Sekretari i Mbrojtjes, Pete Hegseth, deklaroi se publiku do të ketë mundësi ta ndjekë ekzekutimin, i cili është planifikuar për 3 dhjetor në Fort Hood. Sipas një zyrtari të Departamentit të Mbrojtjes, i cili foli për BBC-në, ekzekutimi do të transmetohet drejtpërdrejt, shkruan BBC.

“Do të sigurohemi që njerëzit të jenë në gjendje ta shikojnë, që të jetë publik, sepse njerëzit duhet të kuptojnë se ka pasoja serioze për këto lloj veprash”, tha Hegseth në një intervistë për median konservatore Real America’s Voice.

I pyetur nëse Hasan kishte bërë ndonjë kërkesë të fundit ose kishte kontaktuar presidentin Donald Trump, Hegseth u përgjigj: “Nuk më intereson. Do ta shohim më 3 dhjetor”.

Zëdhënësi i Pentagonit, Sean Parnell, tha më herët se Hegseth kishte bërë rekomandimin për ekzekutimin dhe se Trump e kishte miratuar atë. Shtëpia e Bardhë është kontaktuar nga BBC për të komentuar nëse presidenti mbështet edhe transmetimin e drejtpërdrejtë të ekzekutimit.

Ekzekutimi ngre pikëpyetje ligjore

Vendimi për transmetimin drejtpërdrejt të ekzekutimit është cilësuar si i paprecedentë në epokën moderne dhe si një veprim që ngre pikëpyetje ligjore.

John Mills, një avokat që punon me të burgosur të dënuar me vdekje, tha se nuk ka precedent modern për një ekzekutim publik të këtij lloji. Sipas tij, procesi ligjor i Hasan nuk ka përfunduar dhe ai mund të kërkojë shqyrtimin e dënimit në gjykatat federale, gjë që mund të pezullojë ekzekutimin.

Për këtë arsye, Mills tha se do të habitej nëse ekzekutimi do të kryhej në datën e planifikuar.

Ai e cilësoi nismën për transmetimin e drejtpërdrejtë si një përpjekje të administratës Trump për të tërhequr vëmendjen dhe vuri në dyshim nëse ajo do të sillte ndonjë kontribut real për drejtësinë.

Edhe Eugene R. Fidell, lektor i ftuar në Shkollën e Drejtësisë në Universitetin Yale, e kritikoi vendimin, duke e cilësuar atë si të pafat.

Sipas Fidell, nëse Hasan ndërmerr veprime ligjore, procedurat mund të zgjasin me vite, duke e tejkaluar edhe mandatin e presidentit Trump në Shtëpinë e Bardhë.

Çfarë ndodhi në Fort Hood në vitin 2009?

Nidal Hasan, një psikiatër i Ushtrisë Amerikane nga Virxhinia, qëlloi për vdekje 13 ushtarë të paarmatosur dhe plagosi 32 të tjerë në bazën ushtarake Fort Hood, më 5 nëntor 2009.

Sulmi ndodhi në një ndërtesë mjekësore ku ushtarët që përgatiteshin për t’u dislokuar prisnin të kryenin kontrolle mjekësore dhe të merrnin vaksina. Ngjarja u konsiderua sulmi më vdekjeprurës jo-luftarak në një bazë ushtarake amerikane.

Hasan pranoi në gjykatë se ishte personi që kishte qëlluar. Gjatë gjyqit ushtarak në vitin 2013, ai deklaroi se besonte se po mbronte myslimanët dhe talebanët në Afganistan. Në gjykatë kërkoi falje për “çdo gabim”.

Ai u dënua me vdekje në vitin 2013, pasi u shpall fajtor për 13 akuza për vrasje të paramenduar dhe 32 akuza për tentativë vrasjeje.

Ekzekutimi i parë ushtarak pas më shumë se 60 vitesh

Nëse ekzekutimi kryhet sipas planit, ai do të jetë i pari nga ushtria amerikane që prej vitit 1961 dhe i pari me pushkatim që prej janarit të vitit 1945.

Ekzekutimi i fundit ushtarak në SHBA u krye në vitin 1961, kur një ushtar u var pasi u dënua për përdhunimin e një vajze 11-vjeçare austriake. Ekzekutimi u autorizua nga presidenti i atëhershëm Dwight D. Eisenhower.

Ndërsa ekzekutimi i fundit ushtarak me pushkatim u krye në janar të vitit 1945, kur Eddie Slovik, një ushtar amerikan i dënuar për dezertim gjatë Luftës së Dytë Botërore, u pushkatua.

Sipas ligjit ushtarak amerikan, ekzekutimi kërkon miratimin e presidentit, shqyrtimin e ankimeve dhe një vendim përfundimtar mbi ligjshmërinë e tij përpara zbatimit.

A do të lejohet transmetimi në platformat online?

Mbetet e paqartë se ku do të mund të ndiqet transmetimi i drejtpërdrejtë. Platformat kryesore të mediave sociale kanë politika që ndalojnë ose kufizojnë përmbajtjet që paraqesin dhunë të rëndë dhe vdekjen e një personi.

Meta, që zotëron Facebook, Instagram dhe Threads, ndalon shprehimisht transmetimet e drejtpërdrejta të ekzekutimeve. Edhe TikTok ndalon përmbajtjet tepër grafike, të dhunshme ose shqetësuese.

Politika e X parashikon heqjen e përmbajtjeve që paraqesin vdekjen e një personi nëse kërkohet nga familja e tij ose nga një përfaqësues i autorizuar. Ndërkohë, Truth Social, platforma në pronësi të Trump, nuk ofron funksion transmetimi të drejtpërdrejtë të videove për përdoruesit.

BBC u është drejtuar kompanive përkatëse për koment.

Deborah Denno, profesoreshë e drejtësisë në Universitetin Fordham, e cila ka studiuar metodat e ekzekutimit në SHBA, tha se një transmetim i tillë do të impononte një nivel transparence të paparë në vend.

Ajo ngriti gjithashtu pikëpyetje për kufizimet e mundshme të moshës dhe për përputhshmërinë e transmetimit me politikat e platformës që do ta publikonte.

Qëndrimi i Trump për dënimin me vdekje

Donald Trump ka mbështetur prej kohësh dënimin me vdekje. Në vitin 1989, ai publikoi reklama në gazetën “The New York Times”, ku kërkonte ekzekutimin e pesë personave të njohur si “Pesëshja e Central Parkut”, të dënuar në atë kohë për përdhunim dhe sulm, por që më vonë u shpallën të pafajshëm.

Trump ka dënuar më parë ekzekutimet publike në Iran dhe ka përmendur vrasjen e mundshme të protestuesve nga qeveria iraniane si një justifikim të mundshëm për ndërhyrje ushtarake, përpara sulmeve amerikane ndaj vendit në fillim të këtij viti.

Gjatë mandatit të tij të parë, qeveria federale amerikane nuk kreu ekzekutime për 17 vjet, deri në vitin e fundit të presidencës së tij, kur u kryen 13 ekzekutime.

Pas rikthimit në detyrë në janar 2025, Trump përmbysi moratoriumin e vendosur nga paraardhësi i tij, Joe Biden, për ekzekutimet federale dhe nënshkroi një urdhër ekzekutiv që synonte “rivendosjen” e dënimit me vdekje dhe “mbrojtjen e sigurisë publike”.

Sipas Amnesty International, Kina, Irani, Arabia Saudite, Jemeni dhe SHBA-ja renditeshin ndër vendet me numrin më të lartë të ekzekutimeve gjatë vitit të kaluar. Organizata raportoi gjithashtu se ekzekutime publike ishin kryer në Iran dhe Afganistan.

Vendimi për transmetimin e drejtpërdrejtë të ekzekutimit të Hasan pritet të hapë debat mbi kufijtë ligjorë dhe etikë të transparencës në zbatimin e dënimit me vdekje në SHBA./BBC