Tensionet në Lindjen e Mesme rrezikojnë një tjetër rrugë kyçe të naftës botërore

Një paralajmërim i fortë nga një figurë e rëndësishme e establishmentit iranian ka shtuar frikën për një përshkallëzim të mëtejshëm të krizës globale të energjisë. Një këshilltar i afërt me udhëheqjen iraniane ka deklaruar se aleatët e Teheranit mund të mbyllin ngushticën strategjike Bab al-Mandeb, duke e krahasuar situatën me atë të Ngushticës së Hormuzit.

Bab al-Mandeb, që lidh Detin e Kuq me Gjirin e Adenit dhe më pas me Oqeanin Indian, është një nga arteriet më të rëndësishme të tregtisë globale. Nëpërmjet saj kalon një pjesë e konsiderueshme e naftës dhe mallrave që lëvizin nga Azia drejt Evropës. Vetëm gjatë vitit 2024, rreth 4.1 miliardë fuçi naftë dhe produkte të rafinuara kanë kaluar përmes kësaj rruge, që përbën rreth 5% të furnizimit global.

Paralajmërimi vjen në një moment kur tensionet mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit janë rritur ndjeshëm. Presidenti amerikan Donald Trump ka kërcënuar me sulme ndaj infrastrukturës iraniane nëse nuk arrihet një marrëveshje për rihapjen e Ngushticës së Hormuzit, një tjetër pikë kritike ku kalon rreth 20% e furnizimit botëror me naftë në kohë paqeje.

Sipas ekspertëve, një mbyllje e njëkohshme e Hormuzit dhe Bab al-Mandeb do të kishte pasoja dramatike. Deri në një të katërtën e furnizimit global me naftë dhe gaz mund të bllokohej, duke shkaktuar një krizë të menjëhershme në tregjet ndërkombëtare.

Përveç energjisë, kjo ngushticë është jetike edhe për tregtinë globale. Rreth 10% e mallrave botërore kalojnë përmes saj, përfshirë transportin e kontejnerëve nga Kina, India dhe vendet e tjera aziatike drejt Evropës.

Roli i rebelëve Houthi në Jemen, të mbështetur nga Irani, është gjithashtu vendimtar në këtë skenar. Ata kanë treguar më parë se janë në gjendje të ndërpresin trafikun detar përmes sulmeve me raketa dhe dronë ndaj anijeve tregtare. Edhe disa incidente të kufizuara mund të mjaftojnë për të frikësuar kompanitë e sigurimeve dhe për të ndalur lëvizjen e anijeve në këtë zonë.

Ekspertët paralajmërojnë se një përshkallëzim i tillë do të ishte një “skenar makthi” për ekonominë globale, duke rritur çmimet e energjisë, duke goditur zinxhirët e furnizimit dhe duke ndikuar drejtpërdrejt në jetën e përditshme – nga industria, te transporti dhe deri te çmimet e ushqimeve.

Ndërsa situata mbetet e tensionuar dhe negociatat vazhdojnë, bota ndodhet në një pikë kritike. Çdo vendim i ardhshëm mund të ketë pasoja të mëdha jo vetëm për rajonin, por për gjithë ekonominë globale.