Çebreni merr afat të ri, por jo paratë e dakorduara: Qeveria premton gurthemel në 2027

Hidrocentrali “Çebren” mori sërish një afat për nisjen e ndërtimit, por ende nuk ka një strukturë financiare të mbyllur e të bërë publike, sipas portalit Рацин. Kryeministri Hristijan Mickoski njoftoi më 29 shtator se shteti planifikon t’i realizojë vetë “Çebrenin” dhe “Galishen” dhe se, nëse bisedimet me institucionet financiare ndërkombëtare përfundojnë me sukses, gurthemeli mund të vihet në vitin 2027. “Nëse gjithçka shkon si duhet, pres që vitin e ardhshëm të vëmë gurthemelin”, tha Mickoski pas promovimit të projektit të ESM-së për rivitalizimin e hidrocentraleve ekzistuese.

Sipas kryeministrit, disa institucione financiare kanë shfaqur interes për projektin, mes tyre edhe Korporata Amerikane për Financim Ndërkombëtar të Zhvillimit — DFC. Qeveria pretendon se llogaritjet tregojnë një normë të brendshme kthimi dyshifrore dhe vlerë neto aktuale të favorshme të investimit. Por në informacionet e bëra publike deri tani nuk ka marrëveshje financimi, shume të mundshme kredie, normë interesi, afat shlyerjeje apo të dhëna për garanci të mundshme shtetërore.

Mickoski e prezantoi DFC-në si institucion me portofol financiar mbi 220 miliardë dollarë, ndërsa në faqen e saj zyrtare institucioni amerikan raporton një portofol global investimi mbi 40 miliardë dollarë. Qeveria duhet të sqarojë nëse shuma më e lartë e përmendur i referohet kapacitetit ligjor investues, kapitalit të mobilizuar apo një kategorie tjetër financiare, shkruan Рацин.

DFC konfirmoi në prill të këtij viti projektin e parë në Maqedoni — pesë milionë dollarë për analiza zhvillimore dhe studime për riaktivizimin e minierës së antimonit “Krstov Dol”. Institucioni nuk ka publikuar asnjë marrëveshje apo vendim për financimin e “Çebrenit” dhe “Galishës”, kështu që interesi i njoftuar në këtë fazë mbetet informacion i përcjellë nga kryeministri maqedonas.

Historia e projektit imponon kujdes shtesë: ideja e shfrytëzimit të potencialit hidrik të Crna Rekës daton nga viti 1964, dhe deri tani kanë dështuar 14 procedura tenderimi. Përpjekja e fundit përfundoi në janar 2024, kur konsorciumi grek PPC-“Arhirodon” nuk e vazhdoi garancinë bankare dhe nuk u nënshkrua marrëveshja për sipërmarrje të përbashkët me ESM-në. Në njoftimet e mëparshme qeveritare vlera e projektit shtetëror u vlerësua rreth 1,5 miliardë euro bashkë me interesat, me rreth shtatë vjet ndërtim — që do të thotë se gurthemeli do të jetë vetëm fillimi i një investimi shumëvjeçar që do ta zbatojnë dhe do ta shlyejnë disa qeveri.