Danimarka: Marrja e Groenlandës nga SHBA-ja do të sillte fundin e NATO-s

Një sulm i SHBA-së për të marrë kontrollin e Groenlandës nga Danimarka do të sillte fundin e NATO-s, ka thënë kryeministrja daneze Mette Frederiksen në ndërhyrjen e saj më të fortë kundër Donald Trump-it.

Frederiksen u tha mediave daneze të hënën se presidenti amerikan ishte “serioz” për të marrë nën kontroll këtë ishull të madh Arktik nga Kopenhageni.

“Nëse SHBA-ja zgjedh të sulmojë ushtarakisht një vend tjetër të NATO-s, gjithçka ndalet. Përfshirë NATO-n tonë dhe sigurinë që është garantuar që nga fundi i Luftës së Dytë Botërore,” tha ajo për TV2.

Ajo mori mbështetje nga ministri i jashtëm i Norvegjisë, Espen Barth Eide, i cili tha për gazetën lokale Aftenposten se një sulm amerikan ndaj Groenlandës do të nënkuptonte se “ideja e NATO-s do të prishej” dhe do të ishte e vështirë të imagjinohej mbijetesa e aleancës.

Paralajmërimet e tyre dramatike erdhën pasi Trump shpërfilli thirrjet e saj të mëparshme për të ndaluar kërcënimet ndaj Danimarkës dhe Groenlandës dhe përsëriti se SHBA-ja ka nevojë për ishullin Arktik për “sigurinë e saj”.

Spekulimet se ku mund të kthehet më pas vëmendja amerikane arritën kulmin pas ndërhyrjes ushtarake të Uashingtonit në Venezuelë, ku gruaja e njërit prej këshilltarëve më të afërt të presidentit postoi një hartë të Groenlandës në X (ish-Twitter), me flamurin amerikan mbi të dhe vetëm fjalën “së shpejti”.

Liderë europianë, përfshirë kryeministrin britanik Sër Keir Starmer dhe ata nga vendet nordike dhe baltike, nxituan të mbronin Danimarkën dhe sovranitetin e saj mbi Groenlandën.

Mbështetja erdhi pasi kryeministri i Groenlandës, Jens-Frederik Nielsen, e përshkroi hartën e territorit danez të postuar nga Katie Miller, gruaja e këshilltarit me ndikim dhe zëvendësshefit të kabinetit të Trump-it Stephen Miller, si “mungesë respekti”.

Nielsen tha se retorika amerikane ishte “e papranueshme… mjaft më. Jo më presion. Jo më nënkuptime. Jo më fantazi për aneksim”.

Ai shtoi: “Nuk mund të krahasosh Groenlandën me Venezuelën; ne jemi një shoqëri demokratike.”

Duke folur në Air Force One të dielën vonë, teksa po kthehej në Uashington nga Florida, Trump përsëriti se SHBA-ja ka nevojë të kontrollojë Groenlandën.

“Na duhet Groenlanda për arsye të sigurisë kombëtare, dhe Danimarka nuk do të mund ta bëjë këtë,” tha ai. “Mund t’ju them që për të forcuar sigurinë në Groenlandë, ata shtuan një slitë me qen.”

Trump shtoi gjithashtu: “Bashkimi Europian ka nevojë që ne ta kemi atë.”

Trump dhe zyrtarët e lartë amerikanë kanë paraqitur ndërhyrjen ushtarake në Venezuelë si pjesë e një koncepti “mbrojtjeje hemisferike”, ku Amerika ka fjalën kryesore në të gjithë Amerikën.

Zyrtarët amerikanë kanë përfshirë gjithashtu Groenlandën, pjesë gjeografike e Amerikës së Veriut, por territorialisht pjesë e Danimarkës dhe NATO-s, në këtë koncept.

Trump ka këmbëngulur gjatë vitit të shkuar se SHBA-ja do të marrë kontrollin e Groenlandës dhe ka akuzuar Danimarkën për neglizhencë ndaj territorit dhe sigurisë Arktike.

Por Frederiksen të dielën në mbrëmje tha se SHBA-ja nuk ka “të drejtë të aneksojë një nga tre vendet” në Mbretërinë e Danimarkës, e cila përfshin gjithashtu Ishujt Faroe.

Ajo shtoi se mbretëria “dhe kështu edhe Groenlanda është pjesë e NATO-s dhe mbulohet nga garancia e sigurisë së aleancës”.

Kryeministrja theksoi gjithashtu se SHBA-ja ka një marrëveshje mbrojtjeje me Kopenhagenin që i jep të drejtën të ketë një bazë ushtarake në Groenlandë.

Në dekadat e fundit, SHBA-ja ka zvogëluar ndjeshëm praninë e saj në Groenlandë, nga më shumë se 10,000 ushtarë në më pak se 200 sot.

Por Trump dhe zëvendëspresidenti JD Vance kanë thënë se Danimarka nuk është kujdesur për sigurinë e ishullit, edhe pse Kopenhageni ka premtuar muajt e fundit të shpenzojë mbi 4 miliardë dollarë për ta forcuar, duke përfshirë anije, avionë, dronë, sisteme survejimi dhe slitat e nevojshme me qen për pjesët më të largëta të ishullit.

Jesper Møller Sørensen, ambasadori i Danimarkës në SHBA, iu përgjigj postimit në rrjetet sociale të Millerit duke thënë: “Presim respekt të plotë për integritetin territorial të Mbretërisë së Danimarkës.”