☁️
Tiranë 18°C · Vranët 17 Nëntor 2026
S&P 500 7,409 ▼0.1%
DOW 51,411 ▼0.38%
NASDAQ 24,485 ▼0.1%
NAFTA 87.11 ▲1.62%
ARI 3,871 ▲0.47%
💱 VALUTAT
EUR/USD 1.1006 EUR/GBP 0.8343 EUR/CHF 0.9242 EUR/ALL 90.6481 EUR/MKD 61.4970 EUR/RSD 117.6009 EUR/TRY 55.4863 EUR/JPY 175.61 EUR/CAD 1.5728 EUR/USD 1.1006 EUR/GBP 0.8343 EUR/CHF 0.9242 EUR/ALL 90.6481 EUR/MKD 61.4970 EUR/RSD 117.6009 EUR/TRY 55.4863 EUR/JPY 175.61 EUR/CAD 1.5728
₿ CRYPTO
BTC $64,950 ▼ -0.62% ETH $1,811 ▼ -2.3% XRP $0.9711 ▲ +0.26% SOL $73.7000 ▲ +2.18%
S&P 500 7,409 ▼0.1 % DOW 51,411 ▼0.38 % NASDAQ 24,485 ▼0.1 % NAFTA 87.11 ▲1.62 % ARI 3,871 ▲0.47 % S&P 500 7,409 ▼0.1 % DOW 51,411 ▼0.38 % NASDAQ 24,485 ▼0.1 % NAFTA 87.11 ▲1.62 % ARI 3,871 ▲0.47 %
EUR/USD 1.1006 EUR/GBP 0.8343 EUR/CHF 0.9242 EUR/ALL 90.6481 EUR/MKD 61.4970 EUR/RSD 117.6009 EUR/TRY 55.4863 EUR/JPY 175.61 EUR/CAD 1.5728 EUR/USD 1.1006 EUR/GBP 0.8343 EUR/CHF 0.9242 EUR/ALL 90.6481 EUR/MKD 61.4970 EUR/RSD 117.6009 EUR/TRY 55.4863 EUR/JPY 175.61 EUR/CAD 1.5728
17 Nën 2026
Breaking
Opinion

Dhuna, dëmi në ekonomi: 100 fish më shumë se bizneset e dëmtuara?

Nga Fatos Çoçoli

Kur dhuna politike shkatërron imazhin e Shqipërisë si një vend i sigurt, faturën nuk e paguajnë vetëm bizneset në qendër të Tiranës, që u janë thyer vitrinat, djegur ambientet apo dëmtuar e plaçkitur pajisjet. E paguan e gjithë ekonomia jonë, përmes investimeve të huaja që mund të mos vijnë, turistëve që mund të zgjedhin një destinacion tjetër, vendeve të punës që nuk krijohen dhe të ardhurave që humbasin bizneset shqiptare.

3.59 milionë euro: maja e ajsbergut e dëmit të plotë

Shifra prej 3,59 milionë eurosh, e paraqitur si vlerë e dëmeve të treguara nga bizneset e vogla dhe të mesme në dritaren virtuale “Dëmi im” në platformën “e-Albania”, të prekura nga dhuna gjatë protestave, është vetëm maja e ajsbergut e një fature shumë më të madhe ekonomike.

Duke mos llogaritur dëmet materiale të bizneseve të mëdha, përfshirë bankat tregtare, me pikat tregtare dhe filialet e tyre të shkatërruara në qender të kryeqytetit, ajo përfaqëson dëmin e drejtpërdrejtë, të dukshëm dhe të matshëm mbi pronën private.

Mirëpo ekziston edhe një dëm tjetër, shumë më i madh, që nuk shfaqet në bilancet e kompanive të dëmtuara dhe as në procesverbalet e policisë: dëmi që i shkaktohet besimit të investitorëve dhe perceptimit të turistëve të huaj për sigurinë e Shqipërisë sonë.

Nëse e shohim çështjen vetëm nga këndvështrimi i xhamave të thyer, i mjediseve publike dhe private të djegura, i dyqaneve të dëmtuara dhe i pajisjeve të shkatërruara, rrezikojmë të mos kuptojmë përmasat reale të dëmit që po na shkaktohet. Një biznes mund të riparojë një fasadë apo një mjedis pune të dëmtuar brenda pak ditësh. Kurse vendit mund t’i duhen shumë muaj për të rikuperuar besimin e një investitori apo të një operatori turistik, pasi imazhi i tij është dëmtuar në tregjet ndërkombëtare.

Investimet e huaja, viktima e padukshme e pasigurisë

Shqipëria ka pasur një ecuri mjaft pozitive në tërheqjen e investimeve të huaja direkte. Gjatë gjashtëmujorit të parë të vitit 2026, investimet e huaja direkte arritën në rreth 1 miliard e 140 milionë euro. Kjo shifër dëshmon interesin e investitorëve të huaj për ekonominë tonë, potencialin e tregut tonë dhe mundësitë që ofrojnë sektorë si turizmi, pasuritë e paluajtshme, energjia, infrastruktura dhe shërbimet.

Por investimet e huaja nuk janë para që vijnë automatikisht në një vend. Ato janë rezultat i një procesi të gjatë vlerësimi, ku investitori analizon jo vetëm taksat, kostot e punës, infrastrukturën dhe mundësitë e fitimit, por edhe stabilitetin politik, sigurinë publike, parashikueshmërinë institucionale dhe imazhin ndërkombëtar të vendit.

Një investitor që mendon të ndërtojë një hotel, të hapë një fabrikë, të investojë në pasuri të paluajtshme apo të krijojë një qendër shërbimesh, nuk pyet vetëm sa kushton toka apo sa është norma e tatimit. Ai pyet edhe nëse vendi është i qëndrueshëm, nëse aktiviteti i tij do të jetë i sigurt dhe nëse mund të planifikojë biznesin për 10, 15 apo 20 vitet e ardhshme.

Pamjet e dhunës në protesta, të përhapura përmes televizioneve dhe rrjeteve sociale, krijojnë një perceptim që mund të jetë shumë më i rëndë sesa vetë ngjarjet konkrete. Një investitor i mundshëm në Gjermani, Itali, Austri, Francë, Holandë apo Shtetet e Bashkuara mund të mos e njohë realitetin tonë të brendshëm, por mund ta krijojë opinionin e tij përmes disa minutave pamje televizive.

Dhe pikërisht këtu fillon dëmi ekonomik që nuk mund të llogaritet me faturat e bizneseve dhe institucioneve publike të dëmtuara.

Një projekt investimi i shtyrë, një kontratë e pezulluar, një kompani që vendos të presë përpara se të hyjë në tregun shqiptar apo një investitor që zgjedh një vend tjetër të rajonit, përfaqësojnë humbje ekonomike shumë më të mëdha sesa dëmet materiale të një proteste. Ndoshta kemi humbur deri në 300-400 milionë euro investime të huaja këtë gjashtëmujor të dytë, vetëm nga frenimi i fortë që nga data 13 tetor 2026, kur nisi protesta e parë e dhunshme në Tiranë.

Turizmi, sektori më i ndjeshëm ndaj imazhit të vendit

Nëse investimet e huaja kërkojnë siguri dhe parashikueshmëri afatgjatë, turizmi është edhe më i ndjeshëm ndaj perceptimit të sigurisë në një destinacion.

Turisti i huaj e zgjedh vendin tonë për bukuritë natyrore, çmimet konkurruese, mikpritjen, trashëgiminë kulturore dhe mundësitë e pushimeve. Por, përpara se të prenotojë biletën e avionit, hotelin apo paketën turistike, ai kërkon të jetë i sigurt se do të kalojë pushime të qeta.

Shqipëria ka investuar shumë për të ndërtuar imazhin e një destinacioni turistik tërheqës dhe të sigurt. Rritja e numrit të vizitorëve të huaj, zgjerimi i lidhjeve ajrore, shtimi i kapaciteteve akomoduese dhe rritja e të ardhurave nga turizmi janë dëshmi e këtij progresi.

Por ky kapital reputacional është i brishtë. Mjaftojnë pamje të përsëritura të përplasjeve të dhunshme, të zjarreve, të shkatërrimit të pronës private dhe të mungesës së kontrollit të situatës, për të krijuar dyshime dhe madje edhe frikë tek turistët që ende nuk e kanë vendosur destinacionin e tyre.

Një familje që planifikon pushimet verore mund të zgjedhë Kroacinë, Malin e Zi, Greqinë apo një destinacion tjetër, nëse krijon përshtypjen se Shqipëria nuk ofron të njëjtin nivel sigurie. Një operator turistik i huaj mund të mos e përfshijë vendin tonë në ofertat e tij. Një agjenci udhëtimesh mund të këshillojë klientët të presin përpara se të kryejnë prenotimet.

Këto vendime nuk shfaqen menjëherë në statistikat e turizmit. Ato reflektohen muaj më vonë, në anulimet e rezervimeve, në uljen e numrit të turistëve, në reduktimin e netqëndrimeve dhe në të ardhurat më të pakta për hotelet, restorantet, transportin, guidat turistike dhe tregtinë tonë.

Kështu që dëmi nuk kufizohet tek bizneset që janë goditur fizikisht gjatë protestave. Ai prek dhjetëra mijëra sipërmarrje të tjera, të cilat nuk kanë asnjë lidhje me konfliktin politik, por varen drejtpërdrejt nga imazhi i Shqipërisë në tregjet ndërkombëtare.

Një faturë që shumëfishohet në të gjithë ekonominë

Për të kuptuar përmasat e këtij dëmi, duhet të shohim efektet zinxhir që krijon pasiguria. Kur një investitor shtyn një projekt, nuk humbet vetëm kompania që do ta realizonte atë. Humbasin edhe ndërtuesit, furnizuesit e materialeve, kompanitë e transportit, punonjësit që do të punësoheshin, institucionet që do të arkëtonin taksat dhe bizneset lokale që do të përfitonin nga aktiviteti i ri ekonomik.

Kur një turist anulon pushimet në Shqipëri, nuk humbet vetëm hoteli ku do të qëndronte. Humbasin restoranti ku do të konsumonte, kompania që do ta transportonte, guida që do ta shoqëronte, dyqani ku do të blinte dhe prodhuesi vendas që furnizon strukturën turistike.

Kjo është arsyeja pse dëmi ekonomik i dhunës në protesta është shumëfish më i madh se dëmi material nga dhuna dhe djegjet.

Komentet

Bëhu i pari që komenton!

Lini një Koment të Ri

Për t'u përgjigjur një komenti specifik, kliko butonin 💬 Përgjigju poshtë atij komenti.

🔒 Komenti juaj do të publikohet pas miratimit nga moderatori.