Dunat që “këndojnë”: Misteri i tingujve në shkretëtira

Disa duna rëre në botë, të njohura si dunat që “këndojnë” kanë aftësinë e rrallë të prodhojnë tinguj të thellë dhe të zgjatur, që mund të dëgjohen për disa sekonda, sipas “National Geographic”.

Ky fenomen ndodh kur rëra e thatë rrëshqet poshtë shpatit të dunës, duke krijuar një efekt akustik të pazakontë.

Shkencëtarët shpjegojnë se tingulli krijohet kur miliona grimca rëre lëvizin në mënyrë të sinkronizuar.

Kjo lëvizje gjeneron vibrime që përforcohen dhe kthehen në valë zanore të dëgjueshme.

Kur plotësohen kushtet e duhura – si madhësia e njëtrajtshme e grimcave, thatësia e lartë dhe këndi i pjerrësisë – e gjithë duna mund të funksionojë si një rezonator natyror.

Tingujt që prodhohen shpesh përshkruhen si një gjëmim i thellë, i ngjashëm me zhurmën e daulleve, motorëve ose bubullimës së largët.

Ku ndodhin këto duna?

Fenomeni është vërejtur në disa nga shkretëtirat më të njohura të botës, si:

Shkretëtira e Saharasë
Shkretëtira e Gobit
Shkretëtira e Namibisë
Dunat e Kelso-s

Në disa prej këtyre vendeve, tingulli mund të dëgjohet nga kilometra larg, sidomos gjatë rrëshqitjeve të mëdha të rërës.

Çfarë thotë shkenca?

Studime të ndryshme kanë treguar se frekuenca e tingullit zakonisht varion midis 70 dhe 110 Hz, një interval që i jep atij karakterin e një gjëmimi të thellë.

Një faktor kyç është madhësia e njëtrajtshme e kokrrave të rërës – nëse ato janë shumë të ndryshme, efekti zhduket.

Megjithëse fenomeni është studiuar për dekada, ende nuk ka një shpjegim të vetëm të pranuar plotësisht.

Disa teori sugjerojnë se tingulli vjen nga përplasja e grimcave, ndërsa të tjera theksojnë rolin e shtresave të rërës që lëvizin si një “valë” e vetme.

Një mister natyror që vazhdon

Dunat që “këndojnë” mbeten një nga fenomenet më intriguese natyrore, duke tërhequr vëmendjen jo vetëm të shkencëtarëve, por edhe të turistëve dhe aventurierëve.

Në kushte të caktuara, vizitorët mund të shkaktojnë vetë tingullin duke rrëshqitur poshtë dunave.

Ky fenomen unik është një kujtesë se natyra ende fsheh mistere të pazbuluara plotësisht – dhe se edhe rëra, në dukje e heshtur, mund të “flasë”. //a./