Fatura e naftës në Evropë, BE paguan 10 miliardë euro më shumë në muaj sesa në vitin 2025

Euronews Business shqyrton më nga afër se si është rritur fatura e importit të naftës në Evropë për shkak të tensioneve në Lindjen e Mesme – dhe ekspertët nuk presin që kostot të bien në të ardhmen e afërt.

Vendet evropiane po paguajnë shumë më tepër për importet e naftës këtë vit, pas tensioneve në Lindjen e Mesme në shkurt të vitit 2026. Konsumatorët tashmë po përballen me çmime më të larta të benzinës dhe naftës. Tani, fatura e importit e BE-së tregon se sa ndjeshëm janë rritur kostot.

Në tremujorin e dytë të vitit 2026, BE-ja shpenzoi mesatarisht 27.6 miliardë euro në muaj për importet e naftës, një rritje prej 55.8% nga 17.7 miliardë euro në muaj në vitin 2025.

Por vëllimi i naftës së importuar mezi ndryshoi. Ai u rrit me vetëm 1.2%, nga 36.3 milionë ton në muaj në vitin 2025 në 36.7 milionë ton.

Kjo do të thotë që BE-ja pagoi 9.9 miliardë euro më shumë në muaj.

Kostoja për ton u rrit gjithashtu, nga 487 euro në 750 euro gjatë së njëjtës periudhë, duke u rikthyer në kulmin e vitit 2022.

Pse po rritet fatura?

Arsyeja kryesore është rritja e çmimeve të naftës bruto. “Mesatarja mujore e çmimit të naftës bruto Brent në tremujorin e dytë të vitit 2026 është 49.5% më e lartë se çmimi mesatar mujor i vitit 2025 – një rritje prej 34 dollarësh për fuçi”, tha për Euronews Business Prof. Xiaoyi Mu nga Universiteti i Dundee-t.

Ai vuri në dukje se në vitin 2025, rreth 20 milionë fuçi naftë dhe produkte nafte në ditë – afërsisht 20% e konsumit global ditor – u eksportuan nëpërmjet Ngushticës së Hormuzit. “Kur pothuajse 20% e furnizimit botëror ndërpritet, çmimi duhet të rritet për të balancuar tregun”, tha ai.

Kostoja për ton tregon gjithçka. Në tremujorin e dytë të vitit 2026, BE-ja pagoi 750 euro për çdo ton naftë të importuar. Ky ishte niveli i dytë më i lartë që nga viti 2021, vetëm 2 euro nën kulmin e regjistruar në tremujorin e dytë të vitit 2022.

Në fund të vitit 2025, një ton kushtonte 435 euro. Çmimi u rrit në 498 euro në tremujorin e parë të këtij viti përpara se të kalonte në 750 euro në tremujorin e dytë.

Szymon Kardas, bashkëpunëtor i lartë i politikave në Këshillin Evropian për Marrëdhëniet me Jashtë (ECFR), theksoi se lufta midis SHBA-së, Izraelit dhe Iranit kishte ndërprerë prodhimin dhe furnizimet e naftës në tregjet globale, duke i shtyrë çmimet më lart.

“Brenda disa javësh, trafiku i tankerëve përmes Ngushticës së Hormuzit kthehet në nivelet e para luftës, vetëm për të rënë përsëri”, tha ai për Euronews Business.

Kardas tha se ndërprerje të tilla e goditën rëndë BE-në sepse ajo ishte 90-95% e varur nga importet e naftës nga jashtë bllokut. Sipas Eurostat, kjo varësi ishte 96.6% në vitin 2024.

Wolfgang Eichhammer, ekspert i lartë në Institutin për Politikat Evropiane të Energjisë dhe Klimës (IEECP), u pajtua se tensionet në Lindjen e Mesme patën ndikimin më të madh, pasi furnizimet ranë ose u bënë më pak të sigurta. Megjithatë, ai tha se kërkesa e fortë globale luajti gjithashtu një rol, me Evropën që konkurron për naftë me blerësit në Azi, veçanërisht Kinën.

Grafiku që krahason vlerën dhe vëllimin e importit tregon se si u rrit fatura, ndërsa sasia e naftës së importuar mbeti kryesisht e pandryshuar. Në tremujorin e dytë të vitit 2026, BE-ja shpenzoi 82.7 miliardë euro për importet e naftës, nga 50.3 miliardë euro një vit më parë. Vëllimet e importit u rritën vetëm pak, nga 105.2 milionë ton në 110.2 milionë ton.

I njëjti model është i dukshëm gjatë pesë viteve të fundit. Vëllimet tremujore të importit varionin nga 105 milionë në 123 milionë ton, ndërsa fatura varionte nga 38 miliardë euro në fillim të vitit 2021 në 91.3 miliardë euro në vitin 2022. Më pas ra në 47.8 miliardë euro në fund të vitit 2025 përpara se të rritej përsëri.

Nafta përbën pothuajse të gjithë rritjen e faturës së importit të energjisë në BE. Në tremujorin e dytë të vitit 2026, BE shpenzoi 115.6 miliardë euro për importet e energjisë, nga 81.4 miliardë euro në të njëjtin tremujor të vitit 2025. Naftat përbënin 32.4 miliardë euro nga rritja prej 34.2 miliardë eurosh, ose 95%.

Shpenzimet për produkte të tjera të energjisë ndryshuan pak. Importet e gazit u rritën me 1.6 miliardë euro dhe qymyri me 0.4 miliardë euro, ndërsa importet e LNG-së ranë pak, me 0.2 miliardë euro.

Shoferët paguajnë më shumë në pompë

Shoferët evropianë e kanë ndjerë ndikimin në pompë. Në javën e parë të janarit 2026, nafta kushtonte mesatarisht 1.54 euro për litër në të gjithë BE-në. Çmimet u rritën ndjeshëm që nga marsi, duke kaluar 2 euro për litër më vonë atë muaj dhe duke arritur në 2.24 euro në fund të shtatorit. Kjo ishte mbi kulmin e vitit 2022 prej 2.03 eurosh. Më 19 tetor, nafta ishte 2.14 euro për litër, 38% më e lartë se në fillim të vitit.

Benzina ndoqi një rrugë të ngjashme. Çmimi i saj u rrit nga 1.60 euro për litër në fillim të janarit në 2.10 euro në fund të shtatorit, gjithashtu mbi kulmin e vitit 2022 prej 2.03 eurosh. Që atëherë ka rënë pak në 1.99 euro. Mbushja e një rezervuari nafte 50 litra tani kushton rreth 107 euro, nga 77 euro në janar.

Ndikimi në familje

Mu paralajmëroi se, ndërsa konsumatorët shpenzojnë më shumë për mbushjen e rezervuarëve të tyre, ata do të kenë më pak për të shpenzuar për gjëra të tjera, të tilla si ushqimi dhe mallra të tjera të përditshme.

“Do të pres që çmimet e ushqimit, transportit publik dhe mallrave të tjera të përditshme të rriten, pasi nafta përdoret gjerësisht në transportin e rëndë dhe autobusët”, shtoi ai.

Kardas theksoi se ndikimi do të ndryshonte në sektorë të ndryshëm. “Transporti, ngrohja, bujqësia dhe prodhimi që kërkon shumë energji do të ndiejnë një presion të menjëhershëm, duke i kaluar kostot më të larta të transportit, shërbimeve dhe lëndëve djegëse fosile konsumatorëve fundorë, ndërsa industritë e bazuara në shërbime do të mbeten kryesisht të izoluara”, tha ai.

Sa do të zgjasë?

Ekspertët nuk presin që kostot e importit të naftës të bien së shpejti. I pyetur nëse kostot do të mbeten të larta në muajt në vijim, Mu tha: “Fatkeqësisht po, pasi nuk shohim një mënyrë praktike për t’i dhënë fund konfliktit.”

Ai tha gjithashtu se kostot më të larta të transportit dhe sigurimit mund të mos pasqyrohen ende plotësisht në faturën e tremujorit të dytë, por mund të rrisin kostot në tremujorin e tretë dhe të katërt.

Kardas priste që kostot e lidhura me konfliktin “të vazhdonin në muajt në vijim dhe mund të vazhdonin deri në vitin 2027”.

Eichhammer është gjithashtu i mendimit se ekziston një rrezik i lartë që çmimet e naftës të mbeten të larta ose të rriten më tej.