Filmi “NAZA” merr çmim në Venecia, regjisorëve izraelitë u kërcënohet shtetësia nga qeveria pas dokumentarit për Gazën

Një nga filmat më të përfolur dhe më të festuar në Festivalin e Filmit në Venecia të këtij viti është NAZA, filmi i ri nga regjisorët izraelitë të “No Other Land”, Yuval Abraham dhe Rachel Szor, dhe i vetmi dokumentar i përzgjedhur për konkursin kryesor të këtij viti.

Sipas përmbledhjes zyrtare, ai tregon “në detaje sistemet që qëndrojnë pas vrasjes masive të llogaritur nga Izraeli të civilëve palestinezë në Gaza”.

Dokumentari 80-minutësh, i xhiruar në fshehtësi natën në çatitë e Tel Avivit gjatë luftës së vazhdueshme në Gaza, përmban intervista me 24 oficerë të inteligjencës ushtarake izraelite, ushtarë dhe informatorë. Ata diskutojnë se si janë shënjestruar palestinezët, prandaj titulli i filmit, një akronim ushtarak i përdorur nga Forcat Ushtarake Izraelite për t’iu referuar numrit të civilëve që pritet të vriten në një sulm ajror në Gaza. Do të thotë “Nezek Agavi”: dëme kolaterale.

Gjatë ceremonisë së ndarjes së çmimeve të së shtunës, NAZA fitoi Çmimin Special të Jurisë. Vetëm një ditë më vonë, Ministri i Kulturës i Izraelit, Miki Zohar, njoftoi se do të “veprojë menjëherë për të revokuar shtetësinë izraelite” të dyshes regjisore, duke i barazuar drejtpërdrejt kritikat ndaj veprimeve të Izraelit me antisemitizëm.

Sipas një përkthimi të ofruar nga X, Zohar e quajti NAZAN “të neveritshme” dhe nderimin e Festivalit të Filmit në Venecia “tronditës”, duke shtuar: “Vetëurrejtja që djeg krijuesit, të cilët janë të gatshëm të dëmtojnë atdheun e tyre vetëm për të marrë duartrokitje nga antisemitët në të gjithë botën, është e pakonceptueshme dhe përbën një tradhti ndaj shtetit.”

Ja një përkthim i deklaratës së Zoharit: “Fitorja e filmit të neveritshëm NZA në Festivalin e Venedikut është tronditëse. Vetë-urrejtja që djeg krijuesit, të cilët janë të gatshëm të dëmtojnë atdheun e tyre vetëm për të marrë duartrokitje nga antisemitët anembanë botës, është e pakonceptueshme dhe përbën një tradhti ndaj shtetit. Pikërisht kjo është arsyeja pse unë udhëhoqa reformën e rëndësishme në kinema në mënyrë që qytetarët izraelitë të mos kenë më nevojë të paguajnë nga xhepat e tyre për dëmin ndaj ushtarëve të IDF dhe Shtetit të Izraelit. Si Ministër i Kulturës, do të veproj menjëherë për të revokuar shtetësinë izraelite të këtyre krijuesve të neveritshëm për tradhti ndaj shtetit. Ju jeni një turp dhe një siklet për të gjithë popullin e Izraelit. Largohuni!”, tha Ministri i Sigurisë Kombëtare i Izraelit, i ekstremit të djathtë, Itamar Ben-Gvir, në X.

“Jam i sigurt se miqtë tuaj, domethënë armiqtë tanë Hamasi në Gaza, do t’ju mirëpresin me krahë hapur”, shtoi ai.

NAZA mori një rekord prej 25-minutësh për duartrokitje në këmbë gjatë premierës së tij në Venecia. Më parë, rekordin e mbahej nga filmi i regjisorit tunizian Kaouther Ben Hania, ” The Voice of Hind Rajab” , i cili zhvillohet në Gaza dhe flet për vdekjen e një vajze 6-vjeçare të vrarë nga zjarri ushtarak izraelit, ndërsa përpiqej të largohej nga qyteti i Gazës me familjen e saj. Filmi, i cili u shfaq premierë vitin e kaluar në Venecia dhe ishte një nga Filmat më të Mirë të Euronews Culture të vitit 2025, shkaktoi një rekord prej 22-minutësh për duartrokitje në këmbë.

John Malkovich, tani kandidati kryesor për çmimin Oscar për aktorin më të mirë, anulon udhëtimin në Izrael për shkak të një thënieje të sajuar për ‘solidaritet’.

Ndryshe nga Zohar dhe Ben-Gvir, disa e kanë lavdëruar NAZA-n dhe drejtorët e saj. Ish-ligjvënësi Yousef Jabareen, kryetar i partisë së krahut të majtë Hadash, i përgëzoi drejtorët për çmimin, duke i falënderuar ata për ekspozimin e “këtyre krimeve të tmerrshme dhe realitetit brutal në Gaza”.

Për më tepër, gazeta Haaretz shkroi në një editorial: “Duke shfaqur filmin e tyre në Festivalin e Filmit në Venecia, Abraham dhe Szor po përpiqen t’i detyrojnë izraelitët të përballen me atë që ata tashmë e dinë: se ka një njollë të zezë në mënyrën se si Izraeli po zhvillon luftë në Gaza, për ta thënë butë.”

Filmi i mëparshëm i Yuval Abraham dhe Rachel Szor, “No Other Land”, u publikua në vitin 2024 dhe trajtonte dhunën e kolonëve izraelitë kundër komuniteteve palestineze në Bregun Perëndimor. Ai fitoi çmimin Oscar për Dokumentarin më të Mirë.

Hamasi nisi një sulm ndaj Izraelit më 7 tetor 2023. Ministria e shëndetësisë e Gazës ka raportuar më shumë se 73,000 vdekje në tre vitet e fundit të bombardimeve izraelite. Organizata, përfshirë Amnesty International, Human Rights Watch dhe Kombet e Bashkuara, i kanë përshkruar veprimet e Izraelit si “gjenocid”, si dhe një raport i publikuar në qershor nga një komision i pavarur i OKB-së, i cili zbuloi se “autoritetet dhe forcat e sigurisë izraelite kanë synuar qëllimisht fëmijët palestinezë, duke rezultuar në gjenocid dhe krime mizore në Rripin e Gazës dhe krime lufte në Bregun Perëndimor”.

NAZA mbështetet në raportimet midis viteve 2023 dhe 2025 të botuara nga revista izraelito-palestineze +972, media në gjuhën hebraike Local Call dhe The Guardian. Dokumentari do të shfaqet në Spanjë në Festivalin Ndërkombëtar të Filmit në San Sebastián më 23 shtator dhe më pas në Festivalin e Filmit në Nju Jork më 26 shtator.

Deri më tani, nuk është njoftuar asnjë datë zyrtare për publikimin në kinema, por distributori francez MK2 Films mban të drejtat e shitjes botërore.