Fondi për të Drejtën Humanitare në Serbi: Numri i të ndjekurve serbë, nuk përputhet me shkallën e krimeve në Kosovë

Aktgjykimet e shkallës së parë ndaj katër ish-krerëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK), të shpallura nga Dhomat e Specializuara të Kosovës në Hagë, vijnë në një kohë kur epoka e gjykimeve të mëdha ndërkombëtare për krimet e luftës në ish-Jugosllavi po i afrohet fundit.

Ekspertë të drejtësisë tranzicionale vlerësojnë se përfundimi i proceseve në Hagë nuk nënkupton mbylljen e të gjitha rasteve të krimeve të luftës dhe se në të ardhmen një pjesë gjithnjë e më e madhe e përgjegjësisë do t’u mbetet gjykatave vendore.

Më 16 shtator, Dhomat e Specializuara të Kosovës e shpallën fajtor ish-presidentin e Kosovës dhe ish-komandantin e UÇK-së, Hashim Thaçi, për krime lufte të kryera gjatë viteve 1998-1999, ndërsa e liruan nga akuzat për krime kundër njerëzimit.

Të njëjtin rast e kanë përfshirë edhe ish-krerët e tjerë të UÇK-së, Jakup Krasniqi, Kadri Veseli dhe Rexhep Selimi. Vendimi nuk është përfundimtar dhe ndaj tij mund të ushtrohet ankesë.

Megjithatë, sipas ekspertëve të cituar nga Radio Evropa e Lirë, edhe përfundimi i plotë i këtij procesi nuk do të nënkuptonte domosdoshmërisht mbylljen e punës së Dhomave të Specializuara.

Bekim Blakaj, drejtor i Fondit për të Drejtën Humanitare në Kosovë, ka thënë se mbetet shqetësues mungesa e bashkëpunimit juridik ndërmjet vendeve të ish-Jugosllavisë. Sipas tij, kjo e vështirëson zhvillimin e proceseve në prani të të akuzuarve dhe ndjekjen penale të personave që ndodhen jashtë vendit.

Gjykimet në mungesë në KosovëBlakaj ka vlerësuar se pas transferimit të kompetencave nga UNMIK-u dhe EULEX-i te institucionet vendore, ka ndryshuar edhe përbërja etnike e personave të ndjekur për krime lufte.

Sipas tij, gjatë periudhës kur proceset drejtoheshin nga ndërkombëtarët, shumica e të akuzuarve ishin shqiptarë, ndërsa një pjesë e madhe e personave të dyshuar nga radhët e forcave serbe nuk ishin të qasshëm për autoritetet kosovare.

Që nga viti 2022, ndryshimet në Kodin e Procedurës Penale kanë mundësuar gjykimet në mungesë në Kosovë. Sipas Fondit për të Drejtën Humanitare, de