Greqia lëshon NAVTEX-in për kërkimet e kabllos Greqi–Qipro, Turqia përgjigjet me anti-NAVTEX

Greqia ka përfunduar procedurat e licencimit për punimet e kërkimit dhe të shtrimit të kabllos në kuadër të ndërlidhjes elektrike Greqi–Qipro (Great Sea Interconnector – GSI), njoftoi të premten Ministria e Jashtme greke, siç raporton Reuters. Sipas njoftimit të ministrisë, procedura u mbyll pas kërkesës së kompanisë franceze Nexans, e cila vepron për llogari të kompanisë së projektit GSI.

Pas mendimit pozitiv të Komisionit Ndërministror për Lejet e Kërkimeve Detare (EXAETH), ministri i Jashtëm Giorgos Gerapetritis nënshkroi të premten, më 6 nëntor, vendimin e licencimit, siç njofton Ministria e Jashtme greke. Menjëherë më pas, anija kërkimore kërkoi lëshimin e njoftimit për detarët (NAVTEX), i cili u lëshua menjëherë nga stacioni i Heraklionit me numër 1411/26. Sipas tekstit të NAVTEX-it, të publikuar në mediat greke, kërkimet për instalimin e kabllos nënujore do të kryhen nga anija franceze «Abeille Marengo» në Detin e Kretës lindore, në Detin e Kretës juglindore dhe në Mesdheun lindor, nga 6 nëntori 2026 deri më 6 mars 2027, me një distancë sigurie prej dy miljesh detare nga anija.

Anija ndodhet në portin e Heraklionit që nga 27 tetori dhe, siç raporton NewsOnline, do të kryejë kërkime batimetrike dhe gjeofizike mes Kretës dhe Qipros, duke nisur nga zona e Korakias, në juglindje të Karpathosit, drejt Qipros; anija nuk do ta shtrijë vetë kabllon, por do të mbledhë të dhënat teknike për përgatitjen e projektit. Edhe Qiproja lëshoi NAVTEX-in e saj për kërkime gjeologjike të së njëjtës anije brenda zonës së saj ekskluzive ekonomike, nga 19 nëntori 2026 deri më 19 mars 2027. Përpara njoftimit, Gerapetritis zhvilloi një bisedë telefonike me homologun qipriot Konstantinos Kombos, në kuadër të koordinimit të ngushtë mes dy vendeve, siç njofton Ministria e Jashtme greke.

Pak orë më vonë, Turqia lëshoi anti-NAVTEX-in me numër 1105/26, i cili do të mbetet në fuqi deri më 6 mars 2027, siç raporton NewsOnline. Sipas tekstit të njoftimit turk, Ankaraja pretendon se një pjesë e zonës së përfshirë në NAVTEX-in grek ndodhet brenda shelfit kontinental që ajo ka deklaruar në OKB më 18 mars 2020, me referencë A/74/757, se autoritetet turke nuk kanë dhënë pëlqimin për kërkimet dhe se çdo punim kërkimor në zonat që ajo i konsideron nën juridiksionin e saj detar duhet të koordinohet me autoritetet turke.

Athina e hodhi poshtë këtë qasje. Zëdhënësi i qeverisë Pavlos Marinakis deklaroi se kërkesa për leje iu paraqit vetëm autoriteteve greke — «Asnjë leje, asnjë kërkesë për leje gjetkë», citohet ai nga NewsOnline. Në të njëjtën linjë, zëvendësministri i Jashtëm Tasos Hatzivasileiou theksoi se «Turqia dhe asnjë vend tjetër i rajonit nuk njoftohet nga Republika Greke. Greqia e licencon projektin dhe ai ecën përpara në bazë të së Drejtës Ndërkombëtare».

Projekti prej 1,9 miliardë eurosh, që po zhvillohet nga operatori grek i transmetimit IPTO, synon të lidhë rrjetet elektrike të Greqisë dhe Qipros dhe, më vonë, të Izraelit, nëpërmjet një kablloje nënujore, siç raporton Reuters; ecuria e tij është ngadalësuar nga mosmarrëveshja mes Greqisë dhe Turqisë për zonat detare në Mesdheun lindor, ndërsa kërkimet ishin ndërprerë në verën e vitit 2024 pranë Kasosit. Deri në momentin e raportimit, nuk ishte njoftuar ndonjë incident pengimi ndaj anijes franceze, siç thekson NewsOnline.