Italianët votojnë në një referendum të rëndësishëm për drejtësinë, një test kyç për Melonin

Italianët po votojnë në një referendum dyditor mbi reformat që kryeministrja Giorgia Meloni thotë se do ta bëjnë sistemin gjyqësor më të pavarur, ndërsa kritikët argumentojnë se do të ndodhë e kundërta.

Votimi, që zhvillohet të dielën dhe të hënën, rrezikon të shndërrohet në një referendum për vetë lideren e djathtë, në prag të zgjedhjeve parlamentare të vitit të ardhshëm.

Qeveria e Melonit synon të ndryshojë Kushtetutën italiane për të ndarë rolin e gjyqtarëve nga ai i prokurorëve dhe për të reformuar organin që mbikëqyr sistemin gjyqësor. Ajo thotë se plani është thelbësor për të garantuar paanshmërinë dhe për të përmirësuar funksionimin e një sistemi drejtësie që shpesh konsiderohet i ngadaltë dhe joefikas.

Reforma do ta bëjë sistemin “më modern, më meritokratik, më autonom, më të përgjegjshëm dhe, mbi të gjitha, të lirë nga ndikimet politike”, u shpreh Meloni në një video gjatë kësaj jave.

Por kritikët e dënojnë këtë nismë si një përpjekje për përqendrim pushteti, duke theksuar se ajo nuk adreson problemet reale, si gjyqet që zgjasin me vite dhe mbipopullimi i burgjeve.

Elly Schlein, lidere e Partisë Demokratike të qendrës së majtë, deklaroi se referendumi është hartuar dobët dhe “dobëson pavarësinë e gjyqësorit”.

Sondazhet tregojnë se të dyja kampet janë shumë pranë njëra-tjetrës.

Një rezultat vendimtar “jo” do të ishte goditje për Melonin, e cila drejton një qeveri relativisht të qëndrueshme që nga tetori 2022. Megjithatë, ajo ka hedhur poshtë sugjerimet se mund të dorëhiqet nëse humb.

Qendrat e votimit mbyllen në orën 15:00 të së hënës (14:00 GMT), ndërsa rezultatet paraprake pritet të publikohen më vonë gjatë ditës.

Pjesa më e debatueshme e reformës lidhet me ndryshimet në Këshillin e Lartë të Gjyqësorit (CSM), një organ mbikëqyrës dhe disiplinor, anëtarët e të cilit aktualisht zgjidhen nga kolegët e tyre dhe nga parlamenti.

Reforma parashikon ndarjen e këtij këshilli në dy struktura, një për gjyqtarët dhe një për prokurorët, si dhe krijimin e një gjykate disiplinore me 15 anëtarë.

Anëtarët nuk do të zgjidhen më nga kolegët e tyre, por do të përzgjidhen me short, ndërsa tre prej tyre do të emërohen nga presidenti i Italisë dhe tre të tjerë nga një listë juristësh me përvojë të miratuar nga parlamenti.

Avokati penal Franco Moretti, drejtues i fushatës për “jo”, paralajmëroi se gjykata e re rrezikon të bëhet “krahu i armatosur i politikës”.

“Kur të jetë e nevojshme, mund të përdoret për të larë hesapet me atë pjesë të gjyqësorit që ka guxuar ta prekë atë”, u shpreh ai gjatë një debati këtë muaj.

Analistët thonë se një fitore e kampit “po” do t’i jepte një shtysë të madhe Melonit, në një kohë kur ajo po përballet me pasojat e luftës në Iran dhe me një ekonomi në stagnim drejt fundit të mandatit të saj.

Ndërsa një fitore e së majtës, e cila ende mbetet pas bllokut të Melonit në sondazhe, do të forconte përpjekjet për të ndërtuar një aleancë të aftë për të sfiduar kryeministren në zgjedhjet e ardhshme.