KOMENT- Nga tarifat te mineralet e rralla dhe IA, çfarë pritet nga samiti Trump–Xi dhe çfarë do të thotë për Evropën?

– Nga tarifat tregtare te metalet e rralla dhe inteligjenca artificiale, axhenda e samitit mes presidentit të SHBA-së, Donald Trump, dhe presidentit kinez, Xi Jinping, në Uashington, do të ketë ndikim edhe mbi Evropën, shkruan euronews.com.

Ndërsa presidenti kinez Xi Jinping mbërrin të mërkurën në SHBA për një samit treditor me presidentin amerikan Donald Trump, evropianët do ta ndjekin nga afër takimin, në pritje të çdo vendimi që mund të ndikojë drejtpërdrejt interesat e tyre ekonomike.

Takimi i tretë mes Trump dhe Xi në më pak se një vit do të përfshijë çështje që variojnë nga tregtia te inteligjenca artificiale dhe tokat e rralla.

Dy vendet ranë dakord për një armëpushim tregtar në tetor 2025, pas disa javësh tensionesh tregtare, ndërsa dy liderët u takuan sërish në Pekin majin e kaluar.

Ndërkohë, Bashkimi Evropian nisi në qershor negociata të rëndësishme me Pekinin, me synimin për të reduktuar deficitin tregtar prej rreth 1 miliard eurosh në ditë dhe me një afat që po afrohet në tetor për të arritur përparim konkret.

Që nga samiti i fundit SHBA-Kinë, vitin e kaluar, ka shpërthyer lufta në Iran, duke shkaktuar rritje të çmimeve të energjisë dhe duke shtuar presionin mbi presidentin amerikan përpara zgjedhjeve afatmesme të nëntorit.

Nga ana e Kinës, eksportet drejt SHBA-së u rritën me 34,4% brenda një viti, duke e çuar suficitin tregtar të Kinës në rreth 29,2 miliardë dollarë, sipas të dhënave kineze.

“Xi Jinping mbërrin në Uashington me epërsinë në dorë, edhe në tokën amerikane”, tha Alicia García Herrero, eksperte në institutin kërkimor me bazë në Bruksel, Bruegel.

Disa nga çështjet që do të diskutohen nga Xi dhe Trump lidhen drejtpërdrejt me BE-në. Atëherë, çfarë mund të presin evropianët nga samiti SHBA-Kinë?

Ulje të tarifave

Armëpushimi tregtar, i cili skadon më 10 nëntor, do të jetë në axhendë, një vit pasi ai i dha fund një lufte tregtare mes dy vendeve, gjatë së cilës tarifat reciproke kaluan 100%.

Për evropianët, tarifat amerikane ndaj Kinës janë gjithmonë një sinjal i gabuar, pasi ato mund të devijojnë eksportet kineze drejt tregut të BE-së.

Megjithatë, samiti i kësaj jave mund të çojë në një stabilizim të marrëdhënieve tregtare mes Uashingtonit dhe Pekinit.

Sipas përfaqësuesit amerikan për Tregtinë, Jamieson Greer, Kina dhe SHBA-ja do të bëjnë “disa njoftime për bujqësinë dhe barrierat jotarifore”.

Gjithashtu pritet një reduktim reciprok i tarifave që do të përfshijë mallra me vlerë rreth 30 miliardë dollarë.

“Ajo që presim është që Trump të sigurojë një lloj fitoreje që mund ta paraqesë si sukses për zgjedhjet afatmesme, ndërsa Kina thjesht të blejë më shumë kohë për të forcuar bazën e saj industriale”, tha Ivano di Carlo, ekspert në European Policy Centre (EPC), për Euronews.

Evropa nën presion për mineralet e rralla

Armëpushimi tregtar përfshinte gjithashtu eksportet e tokave të rralla. Gjatë luftës tregtare të vitit të kaluar, Pekini kishte bllokuar eksportet globale të këtyre materialeve strategjike, të cilat janë thelbësore për industrinë e BE-së dhe për të cilat Kina ka një pozicion dominues në prodhim dhe përpunim.

Çështja u ngrit javën e kaluar nga komisioneri i BE-së për Tregtinë, Maroš Šefčovič, gjatë një video-konference me homologun e tij kinez, Wang Wentao.

Por Uashingtoni ka fuqi negociuese shumë më të madhe se Brukseli kur bëhet fjalë për sigurimin e aksesit në këto materiale, tha García Herrero.

“SHBA-ja do të negociojë për Evropën dhe Evropa do të duhet të paguajë një çmim për këtë”, tha ajo.

Evropa, jashtë lojës për inteligjencën artificiale

Dy fuqitë pritet të diskutojnë gjithashtu inteligjencën artificiale, në një kohë kur shtohen thirrjet për vendosjen e masave ndërkombëtare të sigurisë.

Dy javë më parë, Jacob Coxon, i cili ka punuar si studiues në dy kompani të mëdha të AI-së, OpenAI dhe Anthropic, shkroi në X se të dyja kompanitë “po luajnë me jetët tona” dhe se njerëzit që ndërtojnë inteligjencën artificiale “besojnë sinqerisht se ajo mund të na vrasë të gjithëve deri në fund të dekadës”, duke rritur shqetësimet globale për këtë teknologji.

Gjatë verës u raportuan gjithashtu disa incidente, përfshirë agjentë të OpenAI-së që sulmuan sistemet e një kompanie tjetër të inteligjencës artificiale, platformën Hugging Face.

Si Kina, ashtu edhe SHBA-ja kanë shprehur shqetësime për rreziqet që lidhen me zhvillimin e AI-së, por në të njëjtën kohë ato janë përfshirë në një konkurrencë teknologjike gjithnjë e më të fortë.

Të dielën, sekretari amerikan i Thesarit, Scott Bessent, dhe zëvendëskryeministri kinez, He Lifeng, diskutuan një propozim për krijimin e një “linje të drejtpërdrejtë komunikimi për AI”, e cila do të shërbente si një mekanizëm njoftimi mes Uashingtonit dhe Pekinit për të paralajmëruar njëri-tjetrin kur një incident i lidhur me inteligjencën artificiale bëhet aq serioz sa të kërcënojë sigurinë kombëtare.

“Ky dialog për AI-në, që do të bëhet si një buton i kuq gjatë garës bërthamore, ndahet vetëm mes SHBA-së dhe Kinës. Kjo e lë Evropën praktikisht jashtë loje si një qendër më vete”, thekson García Herrero.

Sipas ekspertes, samiti do të “konfirmojë natyrën e një bote të G20-ës”.