Presioni global detyron Izraelin të reagojë pas dhunës ndaj flotiljes së ndihmave dhe skandalit “Ben-Gvir”

Pas një vale të paprecedentë reagimesh dhe dënimesh të ashpra nga komuniteti ndërkombëtar, Izraeli u detyrua të dëbonte me nxitim qindra aktivistë të huaj, të cilët u rrëmbyen nga forcat ushtarake izraelite gjatë një operacioni të dhunshëm në ujërat ndërkombëtare kundër flotiljes së ndihmave humanitare për Gazën. Ky dëbim masiv, i konsideruar si më i shpejti në historinë e vendit, erdhi si një përpjekje urgjente e Tel Avivit për të frenuar një krizë të jashtëzakonshme diplomatike dhe dëmin katastrofik në marrëdhëniet publike.

Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme të Izraelit, Oren Marmorstein, konfirmoi zyrtarisht se të gjithë “aktivistët e huaj nga flotilja e marrëdhënieve me publikun janë deportuar”. Megjithatë, ai mbajti një qëndrim të prerë sfidues, duke deklaruar se “Izraeli nuk do të lejojë asnjë shkelje të bllokadës së ligjshme detare në Gazë”.

Sipas të dhënave nga Adalah (Qendra Ligjore për të Drejtat e Pakicës Arabe në Izrael), operacioni i dëbimit përfshiu rreth 430 aktivistë. Pjesa më e madhe e tyre u dërgua me forcë drejt aeroportit Ramon në jug të Izraelit, ndërsa pjesa e mbetur u deportua përmes aeroportit ndërkombëtar “Ben Gurion” në Tel Aviv.

Kthimi i Aktivistëve dhe Dëshmitë Tronditëse të Dhunës

Në Turqi, atmosfera në aeroportin e Stambollit gjatë ditës së enjte ishte elektrizuese. Dhjetëra pjesëmarrës të flotiljes mbërritën me fluturime të ndryshme, disa prej tyre të fashuar, por duke mbajtur të veshur keffiyeh (shalle tradicionale palestinezë) dhe duke ngritur gishtat lart në shenjë paqeje dhe triumfi. Ata u pritën nga turma të mëdha mbështetësish që valëvitnin flamuj palestinezë dhe thërrisnin parulla solidariteti.

Ankaraja zyrtare mori masa të jashtëzakonshme për të menaxhuar situatën:

• Evakuoi 422 persona me fluturime të posaçme (çarter), përfshirë 85 shtetas turq.

• Vendosi skuadra të emergjencës, mjekë dhe ambulanca direkt në pistën e aeroportit për të trajtuar të kthyerit.

Përveç Turqisë, vende të tjera konfirmuan riatdhesimin e shtetasve të tyre. Ministria e Jashtme e Francës njoftoi se në mesin e të ndaluarve ishin 37 shtetas francezë, ndërsa Spanja priti aktivistët e saj të parë në Madrid gjatë orëve të mbrëmjes. Jordania gjithashtu konfirmoi se dy shtetas të saj ishin kthyer shëndosh e mirë përmes kalimit kufitar tokësor në jug me Izraelin.

Në momentin e mbërritjes, aktivistët filluan të tregonin detaje tmerruese mbi trajtimin e tyre gjatë kohës që mbaheshin në izolim:

Julien Cabral (57 vjeç, Belgjikë): Pjesëmarrës për herë të parë në një flotilje, Cabral mbërriti në Stamboll me një sy të nxirë dhe një plagë të hapur në tëmthin e majtë. Ai tregoi se u godit egërsisht me grusht nga një pjesëtar i marinës izraelite që sulmoi varkën e tij të vogël me shtatë persona. “I dëgjova të thoshin në anglisht: ‘Le të argëtohemi pak’,” tha Cabral për agjencinë e lajmeve AFP. Ai shtoi se gjatë gjithë procesit të ndalimit, aktivistët u qëlluan me shuplaka, u fyen rëndë verbalisht dhe u detyruan të lypnin për ujë, ushqim dhe produkte minimale higjienike, ndërsa autoritetet refuzuan në mënyrë kategorike t’u lejonin të lënduarve vizitat mjekësore.

Alessandro Mantovani (Gazetar italian): I ndaluar bashkë me aktivistët dhe i deportuar pak më herët se të tjerët, Mantovani dëshmoi për mediat në Romë skenat e degradimit njerëzor. “Na dërguan në aeroportin Ben Gurion të lidhur me pranga në duar dhe me zinxhirë në këmbë,” deklaroi ai, para se të futej në një fluturim tranzit drejt Athinës. “Forcat izraelite na rrahën pa mëshirë. Na goditnin me shkelma e grushte dhe bërtisnin me ironi: ‘Mirësevini në Izrael’.”

Kronologjia e Sulmit dhe Pika e Kthesës: Skandali i Itamar Ben-Gvir

Operacioni i fundit ushtarak i Izraelit nisi mbrëmjen e së martës, kur forcat komando përfunduan interceptimin dhe kapjen e anijes së fundit nga më shumë se 50 mjete lundruese që përbënin “Flotiljen Globale Sumud”. Anijet po lundronin në ujërat ndërkombëtare me destinacion rrethinën e bllokuar të Gazës kur u rrethuan dhe u sulmuan.

Sulmet ngjallën një dënim të menjëhershëm e të ashpër. Ministrat e Jashtëm të 10 vendeve të rëndësishme globale – përfshirë Spanjën, Brazilin dhe Indinë – lëshuan deklarata të koordinuara duke i cilësuar veprimet e Izraelit si “shkelje flagrante të ligjit ndërkombëtar dhe të të drejtës ndërkombëtare humanitare”.

Megjithatë, ajo që e ktheu këtë incident në një krizë të plotë diplomatike ishte sjellja e Ministrit izraelit të Sigurisë Kombëtare, të krahut të djathtë ekstrem, Itamar Ben-Gvir. Të mërkurën, Ben-Gvir publikoi një video në platformën X (ish-Twitter) ku shihej duke u tallur dhe duke provokuar aktivistët e huaj, të cilët qëndronin të gjunjëzuar përtokë, me kokë ulur dhe me duar të lidhura pas shpine.

Kjo video ngjalli një reagim të ashpër dhe të menjëhershëm:

1. Thirrja e Ambasadorëve: Franca, Kanadaja, Spanja, Portugalia dhe Holanda thirrën me urgjencë ambasadorët izraelitë në kryeqytetet e tyre për t’u dorëzuar nota zyrtare proteste dhe për të shprehur indinjatën e thellë.

2. Reagimi i BE-së: Presidenti i Këshillit Evropian, Antonio Costa, u deklarua i “tmerruar” nga sjellja e ministrit izraelit, duke e cilësuar atë “tërësisht të papranueshme”.

3. Kërkesa për Sanksione: Italia kërkoi zyrtarisht një ndjesë publike nga Tel Avivi. Ministri i Jashtëm italian, Antonio Tajani, kontaktoi drejtpërdrejt Shefen e Politikës e Jashtme të Bashkimit Evropian, Kaja Kallas, duke kërkuar që vendosja e sanksioneve specifike ndaj Itamar Ben-Gvir të përfshihet në rendin e ditës në takimin e ardhshëm të ministrave të jashtëm të bllokut.

Përçarjet e Brendshme në Izrael dhe Perspektiva Palestineze

Presioni i jashtëzakonshëm ndërkombëtar detyroi Kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu të bënte një distancim dhe qortim publik jashtëzakonisht të rrallë ndaj ministrit të tij të kabinetit:

“Izraeli ka çdo të drejtë të parandalojë flotiljet provokuese të mbështetësve të terrorizmit të Hamasit nga hyrja në ujërat tona territoriale dhe arritja në Gazë. Megjithatë, mënyra se si Ministri Ben-Gvir u soll me aktivistët e flotiljes nuk është në përputhje me vlerat dhe normat e Izraelit,” deklaroi Netanyahu në një përpjekje për të zbutur aleatët perëndimorë.

Nga ana tjetër, mbrojtësit e të drejtave të njeriut theksojnë se kjo ngjarje nxori në dritë një standard të dyfishtë të njohur. Miriam Azem, koordinatore e avokacisë ndërkombëtare në organizatën Adalah, tha për Al Jazeera:

“Kjo tregon qartë se sa shumë donin autoritetet izraelite të krijonin një spektakël nga ky proces. Kjo është thjesht një shtrirje e trajtimit të zakonshëm që Izraeli u bën palestinezëve përditë, gjë që natyrisht merr shumë më pak vëmendje dhe reagim publik global.”

Duke raportuar nga Ramallahu në Bregun Perëndimor të pushtuar, gazetarja e Al Jazeera-s, Nida Ibrahim, vuri në dukje se shpejtësia e dëbimeve tregon panikun e qeverisë izraelite për të fshirë dëmin mediatik të shkaktuar nga videoja e Ben-Gvir. Ajo shtoi se për komunitetin palestinez, ky incident rikonfirmon faktin se bota reagon me forcë vetëm kur viktimat e abuzimit izraelit janë shtetas të huaj perëndimorë.

Tensioni dhe nervozizmi i autoriteteve izraelite u pasqyrua edhe në trajtimin e shtetasve të vet. Në mesin e të ndaluarve në anije ishte edhe një shtetase izraelite, Zohar Regev. Ajo u dërgua me shpejtësi përpara një gjykate në Ashkelon të enjten, e akuzuar në mënyrë absurde për “hyrje të paligjshme në Izrael”. Siç përfundoi Ibrahim në raportimin e saj: “Kjo ju tregon nivelin e zemërimit dhe frustrimit të brendshëm të Izraelit ndaj këtyre flotiljeve të vazhdueshme, të cilat po arrijnë të godasin dhe të thyejnë imazhin ndërkombëtar që Tel Avivi përpiqet të projektojë.”