Projeksion gjigant mbi Urën e Brooklyn-it: «AQUA COSMOS» zbulon misteret e kanjonit detar të Hudson-it

NJU JORK, 23 shtator 2026 – Artistja australiano-amerikane Anita Glesta ka krijuar «AQUA COSMOS: The Hudson Canyon (2026)», një projeksion në shkallë të madhe mbi Urën e Brooklyn-it, që për dy netë do ta shndërrojë monumentin historik në një dritare gjigante drejt thellësive të oqeanit. Qëllimi është të ngrihet ndërgjegjësimi për kanjonin detar të Hudson-it — një luginë kolosale nëndetare rreth 160 kilometra larg bregut të Nju Jorkut, me thellësi 4 kilometra dhe gjerësi 12 kilometra, e krahasueshme në përmasa me Grand Canyon-in amerikan.

Kanioni është një nga ekosistemet më të jashtëzakonshme detare në botë: aty jetojnë peshkaqenë, koralë të thellësive, breshka deti dhe balena. E megjithatë, siç theksojnë organizatorët, shumica e banorëve të Nju Jorkut as nuk e dinë që ekziston. Projekti realizohet në bashkëpunim me Wildlife Conservation Society (WCS) dhe organizatën jofitimprurëse ArtW, përmes programit të artit publik të Departamentit të Transportit të qytetit të Nju Jorkut, dhe përkon me Climate Week NYC, që zgjat deri më 27 shtator.

Projeksioni do të shfaqet dy netë me radhë, më 25 dhe 26 shtator, nga ora 19:00 deri në 22:00. Vendi më i mirë për ta ndjekur është Brooklyn Bridge Park, në sheshin Emily Warren Roebling Plaza, ku publiku do të mund të shohë urën të “zhytet” në dritë, tinguj oqeanikë dhe këngë balenash.

Frymëzimi i veprës vjen nga një kapitull pothuajse i harruar i historisë së shkencës: ekspedita «Arcturus» e vitit 1925, e organizuar nga WCS, e cila ishte ndër eksplorimet e para shkencore të kanjonit të Hudson-it — dhe që kishte në bord gjashtë gra, artiste dhe shkencëtare. Në vitin 2025 u shënua 100-vjetori i asaj ekspedite, me rikthimin e Administratës Kombëtare Oqeanike dhe Atmosferike (NOAA) në kanion. «AQUA COSMOS» përzien pamje nga ekspedita e NOAA-së e vitit 2025, arkiva dhe ditarë të vitit 1925, si dhe piktura e vizatime të vetë Glesta-s, të shoqëruara me tingujt e oqeanit dhe zëra origjinalë nga ekspedita e dikurshme.

Përtej artit, projekti mbart edhe një mesazh të qartë mjedisor. Që në vitin 2016, WCS propozoi shpalljen e kanjonit të Hudson-it Sanctuar Kombëtar Detar, që do ta mbronte atë nga shpimet e naftës dhe gazit. «Duhen më shumë se shtatë Empire State Building të vendosura njëra mbi tjetrën për të arritur nga pika më e thellë e kanjonit në sipërfaqe», tha John F. Calvelli, zyrtar i WCS-it — një krahasim që e bën të prekshme thellësinë marramendëse të kësaj bote të fshehur, vetëm pak kilometra larg metropolit.

Burimi: The Art Newspaper (përmes USA Art News)