Rekord botëror në Matkë: shpella nënujore Vrelo bëhet më e thella e eksploruar në botë me 338 metra

Shpella nënujore Vrelo në kanionin Matkë është bërë shpella nënujore më e thellë e eksploruar në botë, pasi një ekip ndërkombëtar speleozhytësish arriti thellësinë rekord prej 338 metrash në kuadër të ekspeditës “Vrelo 2026”, siç njofton SDK duke iu referuar Klubit Speleozhytës “Vrelo”. Me këtë arritje u vendosën tre rekorde botërore dhe Vrelo mori vendin e parë në listën botërore, përpara Font Estramar në Francë dhe Elefante Bianco në Itali.

Sipas Klubit Speleozhytës “Vrelo”, ekspedita u zhvillua nga 10 deri më 17 tetor dhe në të morën pjesë 15 zhytës nga Maqedonia e Veriut, Polonia dhe Italia. Thellësia e re prej 338 metrash është 51 metra më e madhe se thellësia e eksploruar më parë prej 287 metrash, me të cilën Vrelo renditej e treta në botë. Rekorde u vendosën në tri kategori: shpella më e thellë e eksploruar nga njeriu, zhytja më e thellë në shpellë dhe zhytja më e thellë në thellësi në ujëra të hapura.

Gjatë ekspeditës, siç njofton SDK, zhytësit zbuluan edhe dy kanale nënujore të panjohura më parë, duke zgjeruar ndjeshëm hartën e sistemit të shpellës. Gjithsej u eksploruan më shumë se 150 metra kanale të reja: kanali i parë ndodhet rreth 300 metra nga hyrja e shpellës, në thellësi 33 metra dhe është i gjatë rreth 100 metra, ndërsa i dyti u zbulua në thellësi 170 metra dhe lidhet me kanalin kryesor të thellësisë.

Zhytjen rekord e kreu speleozhytësi polak Bartłomiej Pitala dhe e gjithë operacioni zgjati nëntë orë, siç raporton SDK. Kthimi i tij i sigurt u ndoq nga 12 zhytës sigurie të vendosur në thellësi të ndryshme, ndërsa në sipërfaqe ishte organizuar një ekip koordinues me mbështetje mjekësore dhe shpëtimi — në gatishmëri ishin një dhomë hiperbarike, njësia e helikopterëve e Ministrisë së Punëve të Brendshme, ekipet e zhytjes së SAE “Tigar” dhe një ekip i Ndihmës së Shpejtë Mjekësore.

Një sukses i veçantë për zhytësit maqedonas, sipas Klubit “Vrelo”, është ndërtimi dhe vendosja për herë të parë në mënyrë të pavarur e një dhome ajrore nënujore — habitat — në thellësi tetë deri nëntë metra, rreth 130 metra nga hyrja e shpellës. Dhoma shërbeu si hapësirë qëndrimi për zhytësit gjatë procedurave të gjata të dekompresimit, ndërsa në shpellë u vendosën edhe më shumë se 30 bombola me përzierje të ndryshme gazrash.