Rubio mbërrin sonte në Athinë për Dialogun Strategjik SHBA–Greqi: në fokus energjia, mbrojtja dhe Turqia

Sekretari amerikan i Shtetit, Marko Rubio, mbërrin sonte në Athinë, ku do të udhëheqë delegacionin amerikan në Dialogun e gjashtë Strategjik SHBA–Greqi, më 6–7 tetor, siç njofton New Greek TV. Vizita vjen pas ndalesës së tij në Islandë dhe para asaj në Portugali, dhe është pjesë e një turneu katër-ditor te aleatët e NATO-s në Europë, sipas raportimit të RFE/RL.

Rubio, i cili do të takohet me ministrin e Jashtëm Jorgos Gerapetritis dhe kryeministrin Kiriakos Mitsotakis, është sekretari i parë i Shtetit në detyrë që udhëheq dialogun strategjik — forum i nisur më 2018 për bashkëpunimin dypalësh. Zyrtarë grekë e cilësojnë vizitën si një nga momentet më të larta të marrëdhënieve dypalëshe, ndërsa burime qeveritare theksojnë se këtë herë ministri amerikan nuk do të ndalet edhe në Ankara.

Sipas Departamentit amerikan të Shtetit, përparësitë kryesore të bisedimeve janë siguria rajonale dhe ajo energjetike, krahas mbrojtjes. Në qendër të agjendës së energjisë pritet të jetë Korridori Vertikal për transportimin e gazit natyror të lëngëzuar amerikan drejt Ballkanit dhe Europës Qendrore e Lindore, kërkimet për hidrokarbure dhe projektet e interkonjeksionit elektrik — mes tyre edhe kablloja Greqi–Qipro. Në tavolinë do të jetë edhe formati 3+1 që lidh Greqinë, Qipron, Izraelin dhe SHBA-në.

Athina planifikon të ngrejë sfidat e fundit të Turqisë ndaj aktiviteteve greke në Egje dhe Mesdheun lindor, të cilat Greqia i konsideron plotësisht brenda të drejtave të saj sovrane, dhe do të kërkojë respektimin e ligjit ndërkombëtar dhe të ligjit të detit, sipas të njëjtit raportim. Në mbikëqyrjen greke është edhe debati në Uashington për kthimin e mundshëm të Turqisë në programin F-35: Rubio ka deklaruar se Turqia nuk mund të rikthehet për sa kohë mban sistemin rus të mbrojtjes ajrore S-400, për shkak të ligjit amerikan në fuqi.

Në fushën e mbrojtjes, në tavolinë do të jenë Marrëveshja e Bashkëpunimit të Ndërsjellë në Mbrojtje, roli strategjik i bazave në Sudha Bay dhe Aleksandropoli, si dhe porosia greke e avionëve F-35. Siç vuri në dukje ish-ambasadori amerikan Xhefri Pajat, dialogu u krijua pikërisht si forum për ta çuar përpara agjendën e fortë të bashkëpunimit dypalësh, pavarësisht marrëdhënieve të tjera rajonale — dhe bashkëpunimi ushtarak, mundësitë energjetike dhe lidhjet mes njerëzve kanë mbetur konstante nën administrata republikane e demokrate.

“Greqia është një aleat shumë i rëndësishëm për SHBA-në… Është një vend ku nuk kemi vetëm prani ushtarake, por edhe lidhje të forta ekonomike. Prandaj është një mundësi për të shkuar atje dhe për t’i takuar”, deklaroi Rubio para nisjes, sipas raportimit të mediave greke.