Subvencione të reja për naftën e ngrohjes, benzinën dhe ndihmën e ngrohjes pas “fitores” së Athinës në Bruksel

ATHINË, 10 tetor – Athina po përgatit subvencione të reja për naftën e ngrohjes, benzinën dhe ndihmën e ngrohjes, pas fitores diplomatike në Bruksel me dritën jeshile evropiane për klauzolën energjetike të shmangies fiskale, siç njofton ProtoThema. Qeveria greke synon të zgjerojë “arkën” që tashmë ka në dorë për mbështetje energjetike, përtej masave që do të shpallen si raundi i parë të mërkurën për muajin tetor.

Sipas raportimit të ProtoThema, në Samitin e BE-së më 15-16 tetor, kryeministri Kyriakos Mitsotakis do të përpiqet të arrijë një marrëveshje në nivel evropian, në mënyrë që një pjesë e konsiderueshme e shpenzimeve shtesë – gjithsej rreth 1 miliard euro deri në vitin 2028 – që lejohen përmes klauzolës energjetike të shmangies, të mund të drejtohen drejt mbështetjes së mëtejshme për familjet dhe bizneset, në vend që të shkojnë ekskluzivisht për investime, siç është rasti sot.

Athina nuk e nis negociatën nga zeroja. Qeveria ka rezervuar tashmë 400 milionë euro për mbështetje energjetike: 200 milionë euro për fundin e vitit 2026 dhe 200 milionë të tjera për tremujorin e parë të 2027. Me këto fonde do të financohet vala e parë e masave që shpallet të mërkurën, më 14 tetor – një ditë para nisjes së shpërndarjes së naftës së ngrohjes më 15 tetor. Atëherë do të zyrtarizohet niveli i subvencionit për naftën e ngrohjes, ndërhyrja për naftën e lëvizjes për periudhën 15-30 tetor, si dhe përqindja e rritjes së ndihmës së ngrohjes për gjithë dimrin. Objektivi i parë i qeverisë është që çmimi i naftës së ngrohjes të mbahet nën 1,75 euro për litër, ndoshta drejt 1,5 eurosh ose më ulët, me ndërhyrjen shtetërore që mund të plotësohet, nëse është e nevojshme, nga një zbritje e rafinerive.

Në fazën aktuale, përdorimi i rreth 1 miliard eurove është i destinuar rreptësisht për investime në qëndrueshmëri energjetike. Në plan përfshihen 200 milionë euro për bateri në energjitë e rinovueshme, 250 milionë euro për pompa nxehtësie, ngrohës diellorë uji dhe panele fotovoltaike me bateri për 110 mijë familje, 162 milionë euro për modernizimin energjetik të 355 ndërtesave publike, shkollave dhe universiteteve, si dhe projekte hekurudhore e stacione karikimi për autobusët. “Klauzola energjetike e shmangies na lejon të ecim përpara me investime kritike që do të ulin koston e energjisë”, theksoi të premten ministri i Ekonomisë Kyriakos Pierrakakis, pas miratimit të planit grek. Megjithatë, asnjë cent nga ky miliard nuk mund të jepet për subvencione në karburante më të lira, gaz natyror apo energji elektrike që familjet dhe bizneset do të kenë nevojë këtë dimër.

Negociata nuk është e lehtë. Tensionet në tregjet e bonove të eurozonës, me qendër Francën, e bëjnë Komisionin Evropian më të rezervuar ndaj përjashtimeve të reja të përgjithësuara nga rregullat fiskale. Vendimet përfundimtare priten në Samitin e 15 dhe 16 tetorit. Nga Luksemburgu, nënkryetari i Komisionit dhe komisioneri i Ekonomisë Valdis Dombrovskis i priti shpresat e vendeve të jugut – e sidomos të Italisë – për lehtësim të rregullave fiskale, duke paralajmëruar se “nuk mund të propozojmë vazhdimisht fleksibilitete të reja fiskale”. Nga ana diplomatike, ai pranoi se Komisioni do t’i shqyrtojë “më thellësisht” propozimet e Greqisë dhe Italisë. Në këtë betejë, Mitsotakis i kishte nisur lëvizjet herët, me një letër drejtuar presidentes së Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, ku kërkonte fleksibilitet të posaçëm në rregullat evropiane – “nuk kërkojmë taksë, kërkojmë hapësirë”, ka thënë kryeministri grek. Arma e Athinës është se ajo lëviz me suficite dhe jo me deficite buxhetore.

Nëse Athina siguron fleksibilitet më të madh, skenarët e përdorimit të parave janë të paktën katër: subvencion më i madh apo ulje takse për naftën e ngrohjes në pompë, me synimin që çmimi të qëndrojë nën 1,75 euro për litër; rritje e ndihmës së ngrohjes, me të njëjtat kritere përfituesish, por me shuma më të mëdha, sidomos për zonat veriore dhe më të ftohta; zgjerim i mbështetjes edhe për benzinën, e cila sot mbulohet vetëm nga një zbritje prej 10 centësh e rafinerive, ndryshe nga dizeli që ka edhe subvencion shtetëror; si dhe mbështetje e synuar për familjet e cenueshme, bizneset dhe sektorët që po shtypen nga kosto e karburanteve, si transporti, logjistika, peshkimi dhe prodhimi bujqësor për shkak të plehrave. Për shkak të kushteve të paqëndrueshme, njoftimet e masave do të bëhen çdo dy javë.