Trump, Putin dhe Xi Jinping drejt një takimi historik në Kinë, në tryezë lufta në Ukrainë dhe armët bërthamore
Presidenti amerikan Donald Trump, presidenti rus Vladimir Putin dhe presidenti kinez Xi Jinping pritet të takohen të enjten në Kinë, në një takim që po ngre paralele me konferencën historike të Jaltës në vitin 1945. Tre liderët do të përballen me një sërë çështjesh të pazgjidhura që lidhen me sigurinë ndërkombëtare, armët bërthamore, luftën me Iranin, konfliktin në Ukrainë dhe rivalitetin teknologjik mes SHBA-së dhe Kinës.
Trump synon të dëshmojë se marrëdhëniet e tij personale me liderët botërorë mund të prodhojnë marrëveshje konkrete, ndërsa Putin kërkon të ruajë rolin e Rusisë në vendimmarrjen për sigurinë globale. Nga ana tjetër, Xi Jinping synon të sigurojë më shumë akses në teknologjinë amerikane dhe hapësirë më të madhe manovrimi në raport me Uashingtonin.
Megjithatë, përtej simbolikës së një takimi të tillë, tre fuqitë kanë interesa të ndryshme dhe nuk ndajnë një strategji të përbashkët për rendin ndërkombëtar. Evropa dhe Ukraina, ndonëse preken drejtpërdrejt nga disa prej çështjeve që mund të diskutohen, nuk do të jenë pjesë e tryezës.
Paralelja me Jaltën dhe mungesa e Evropës e Ukrainës
Krahasimi me konferencën e Jaltës në vitin 1945 lidhet kryesisht me faktin se tre liderë të fuqive të mëdha bërthamore do të diskutojnë çështje që ndikojnë edhe në vende të tjera. Në konferencën historike, udhëheqësit e Shteteve të Bashkuara, Bashkimit Sovjetik dhe Britanisë negociuan rendin e pasluftës, ndërsa disfata e Gjermanisë naziste ishte pranë.
Situata aktuale është e ndryshme, pasi Trump, Putin dhe Xi nuk kanë një strategji të përbashkët apo një koncept të dakordësuar për sigurinë ndërkombëtare.
Për Moskën, edhe pa një marrëveshje konkrete, takimi përbën një mundësi për të riafirmuar rolin e Putinit si një aktor të domosdoshëm në menaxhimin e rreziqeve globale, ndërkohë që lufta në Ukrainë vijon.
Pala amerikane ka bërë të ditur se Ukraina nuk pritet të jetë pjesë e diskutimeve trepalëshe. Në Kiev, megjithatë, ekziston shqetësimi se Putin mund të kërkojë marrëveshje që ndikojnë drejtpërdrejt në të ardhmen e Ukrainës, pa pjesëmarrjen e saj. Frika lidhet jo vetëm me rezultatet e mundshme të takimit, por edhe me prioritetet që mund të përcaktojnë tre liderët.
Armët bërthamore, një nga çështjet kryesore në tryezë
Kontrolli i armëve bërthamore është një tjetër çështje që Trump ka vendosur në krye të agjendës. Traktati i fundit për kontrollin e armëve bërthamore mes Shteteve të Bashkuara dhe Rusisë skadoi në shkurt, ndërsa Uashingtoni kërkon një marrëveshje të re që do të përfshinte edhe Kinën.
Pekini, megjithatë, nuk ka shfaqur gatishmëri për t’iu bashkuar një marrëveshjeje të tillë.
Sipas vlerësimeve të Institutit Ndërkombëtar të Kërkimeve për Paqen në Stokholm, Kina zotëron rreth 620 koka bërthamore, ndërsa Shtetet e Bashkuara dhe Rusia kanë secila më shumë se 5 mijë.
Shqetësimi i Uashingtonit lidhet veçanërisht me ritmin e rritjes së arsenalit kinez, i cili vlerësohet se mund të arrijë në 1 mijë koka bërthamore deri në vitin 2030.
Për udhëheqjen kineze, një marrëveshje kufizuese në këtë fazë do të ruante diferencën e madhe mes arsenalit të saj dhe atyre të dy fuqive të tjera. Ndërkohë, zyrtarët amerikanë kanë ulur pritshmëritë për takimin, duke e cilësuar atë si një pikënisje për dialogun.
Kjo i jep Trumpit mundësinë që edhe një angazhim për vijimin e bisedimeve ta paraqesë si rezultat pozitiv. Megjithatë, rëndësia e një angazhimi të tillë do të varet nga fakti nëse ai do të shoqërohet me një proces konkret negociatash.
Lufta me Iranin dhe presioni për uljen e tensioneve
Konflikti me Iranin është një tjetër çështje që presidenti amerikan dëshiron të ngrejë gjatë takimit.
Lufta dhe rritja e çmimeve të energjisë po rëndojnë mbi ekonomitë aziatike, duke shtuar presionin për gjetjen e një zgjidhjeje që do të ulte tensionet.
Megjithatë, shqetësimi i përbashkët për kostot ekonomike nuk nënkupton se Uashingtoni, Moska dhe Pekini kanë të njëjtën qasje për përfundimin e konfliktit.
Për të arritur rezultate konkrete, do të duhet të sqarohet se çfarë kërkon Uashingtoni nga Rusia dhe Kina, çfarë mund të ofrojnë ato dhe në çfarë kushtesh. Kjo do të jetë një tjetër provë për diplomacinë personale të Trumpit, pasi një deklaratë e përgjithshme në favor të stabilitetit është më e lehtë për t’u arritur sesa hapat konkretë për uljen e tensioneve.
Çështja Nvidia dhe rivaliteti teknologjik SHBA-Kinë
Në marrëdhëniet mes Uashingtonit dhe Pekinit, çështja e Nvidia-s ka shtuar një tjetër problem me pasoja politike dhe ekonomike.
Ish-drejtuesi i kompanisë, Jensen Huang, kishte ndihmuar në formësimin e qasjes së administratës Trump ndaj konkurrencës teknologjike dhe kishte mbështetur lehtësimin e kufizimeve për shitjen e mikroçipave të përparuar amerikanë në Kinë.
Largimi i tij, pas zbulimeve lidhur me marrëdhënien e tij me një biznesmene kineze, të cilën zyrtarët amerikanë e kanë lidhur me mbledhjen e informacioneve për Pekinin, ka rikthyer në qendër të debatit çështjen e sigurisë kombëtare. Kina i ka mohuar këto akuza.
Çështja kryesore është nëse zhvillimet e fundit do të çojnë në kontrolle më të rrepta të eksporteve amerikane drejt Kinës. Mungesa e Huang dobëson një prej zërave që mbështeste aksesin e tregut kinez në teknologjinë amerikane, ndërsa përbërja e re e Kongresit mund të shtojë presionin mbi Shtëpinë e Bardhë.
Për këtë arsye, Xi Jinping ka interes të investojë në marrëdhënien me Trumpin, por mbetet për t’u parë se çfarë mund të sigurojë nga një president amerikan që përballet me kufizime më të mëdha politike në vendin e tij.
Tokat e rralla dhe garancitë për aleatët amerikanë
Pekini ka gjithashtu instrumentet e veta të presionit ndaj Uashingtonit. Kufizimet për eksportin e metaleve të rralla dhe magneteve mbeten në fuqi, ndërsa armëpushimi tregtar mes dy vendeve është zgjatur vetëm deri në janar.
Afati i shkurtër i kësaj zgjatjeje tregon se dy palët janë ende larg një zgjidhjeje të qëndrueshme për mosmarrëveshjet tregtare.
Përpara mbërritjes në Kinë, Trump do të ndalet në Manila, ku Filipinet presin mbështetjen amerikane përballë pretendimeve territoriale të Kinës në Detin e Kinës Jugore.
Ndërkohë, kontaktet me Japoninë, Indinë dhe Australinë do të rikthejnë në vëmendje një tjetër çështje: sa e përkushtuar do të mbetet SHBA-ja ndaj aleatëve të saj, ndërsa kërkon mirëkuptim me Pekinin?
Kështu, udhëtimi i Trumpit e vendos atë përballë kërkesave të ndryshme, mes nevojës për të garantuar aleatët, për të ushtruar presion ndaj rivalëve dhe për t’u kthyer nga Kina me një rezultat që mund ta paraqesë si sukses politik.
Putin dhe Xi mund t’i ofrojnë presidentit amerikan mundësinë për një fotografi historike, por kostoja e një marrëveshjeje konkrete do të varet nga kërkesat që të dy liderët do të parashtrojnë në tryezën e negociatave.



Komentet
Bëhu i pari që komenton!
Lini një Koment të Ri
Për t'u përgjigjur një komenti specifik, kliko butonin 💬 Përgjigju poshtë atij komenti.