Turner kthehet në Romë: «Rome, from Mount Aventine» ekspozohet në Palazzo Rondinini, del në ankand me 50 milionë stërlina

Një nga veprat më të rëndësishme të J.M.W. Turner-it është kthyer në Romë. «Rome, from Mount Aventine» (1836), panorama e famshme e qytetit në dritën e mëngjesit nga kodra Aventine, u vu në ekspozitë publike të martën në Palazzo Rondinini — pallatin barok të shekullit XVIII — në atë që Sotheby’s e përshkruan si një «rikthim në shtëpi», siç njofton ARTnews. Piktura do të qëndrojë e ekspozuar për tri ditë, nga 29 shtatori deri më 1 tetor, përpara se të nisë turneun botëror drejt Hong Kongut dhe Nju Jorkut, dhe më pas të dalë në ankand në Londër.

Më 9 dhjetor, vepra del në ankandin e mbrëmjes së Old Masters të Sotheby’s në Londër, me vlerësimin 50 milionë stërlina (rreth 58 milionë euro ose 66 milionë dollarë). Nëse arrihet, do të thyhet rekordi i ankandit për Turner-in — një rekord që e mban… po e njëjta pikturë: në vitin 2014 ajo u shit për 30.3 milionë stërlina (rreth 47.5 milionë dollarë), duke dyfishuar vlerësimin e saj të ulët të kohës. «Është një pikturë e jashtëzakonshme», i tha AFP-së Julian Gascoigne, specialisti i lartë i Sotheby’s për pikturën britanike.

Historia e veprës është po aq e pasur sa vetë piktura. Ajo u porosit në vitin 1828 nga miku dhe meceni i Turner-it, Hugh Munro of Novar; Turner e nisi gjatë vizitës së tij të dytë në Romë, duke punuar nga studioja e Charles Lock Eastlake pranë Shkallëve Spanjolle. Në vitin 1878, Archibald Primrose, konte i pestë i Rosebery-t (kryeministri i ardhshëm britanik), thuhet se shkurtoi muajin e mjaltit me Hannah de Rothschild për ta blerë për 6,142 stërlina — rreth 1 milion dollarë të sotëm. Piktura qëndroi në familjen Rosebery deri në shitjen e vitit 2014.

Ajo që e bën këtë vepër të rrallë është gjendja e saj: është një nga vetëm dy veprat e vona të Turner-it që nuk janë rishtresëzuar dhe që kanë mbetur pothuajse të pandryshuara që nga studioja e artistit — ende mbi zgjatimin origjinal, me gjurmët e gishtërinjve të Turner-it dhe madje me qimet e furçës së tij, sipas Sotheby’s. Turner aplikoi aty teknikat e një akuarelisti në vaj, duke krijuar shtresa të njëpasnjëshme bojeje transparente për efektin e mjegullt — një qasje që, sipas shtëpisë së ankandeve, frymëzoi Monet-inë dhe impresionistët francezë, e më vonë edhe Mark Rothko-n. Piktura u ekspozua për herë të parë në Royal Academy në vitin 1836, bashkë me «Juliet and her Nurse» — një ngjarje që nxiti mbrojtjen e famshme të John Ruskin-it për Turner-in, themelet e veprës së tij «Modern Painters».

Tani, shtëpia e ankandeve shpreson që kryevepra të gjejë një shtëpi publike: «Shpresoj që të përfundojë në një muze publik, ku të mund ta admirojë të gjithë», tha Mario Tavella, kryetari i Sotheby’s Europe. Sipas Gascoigne, në duar private kanë mbetur «të paktën gjysmë dyzinë kryeveprash të mëdha» të Turner-it, dhe ai është i bindur se shitja e dhjetorit «do të vendosë një standard të ri».