Zbulohet gaz vullkanik mbi vullkanin Alba Mons: Marsi mund të jetë ende aktiv nga brenda

Një sondë orbitale që studion atmosferën e Marsit ka zbuluar gazin me erë të rëndë klorur hidrogjeni mbi çarjet sipërfaqësore përgjatë një vullkani gjigant antik, në një zbulim që, siç njofton Reuters, sugjeron se planeti fqinj i Tokës është ende aktiv vullkanikisht. Orbiteri ExoMars Trace Gas ka dokumentuar gazin — një përbërës i zakonshëm i emetimeve vullkanike në Tokë — në atmosferën e ulët të rajonit të Alba Mons-it, vullkanit më të madh marsian për nga sipërfaqja, një strukturë e butë në formë mburoje e vendosur në hemisferën veriore të planetit.

“Zbuluam se burimi më i mundshëm i klorurit të hidrogjenit është rrjedhja vullkanike”, tha shkencëtari planetar Daniel Mège, nga Qendra e Kërkimeve Hapësinore e Akademisë Polake të Shkencave dhe Universiteti i Bernës, bashkautor kryesor i studimit të publikuar në revistën Science Advances, citon Reuters. Sipas studiuesve, gazi mund të çlirohet nga çarjet e shumta të rajonit, ndoshta të lidhura me një dhomë magme nën sipërfaqe, ndërsa bashkautori Alexander Trokhimovskiy, nga Instituti i Kërkimeve Hapësinore i Akademisë Ruse të Shkencave, shpjegoi se prania e tij përputhet me çlirimin e gazrave magmatikë kur magma ngrihet dhe presioni bie.

Kjo do të thotë se Marsi nuk është gjeologjikisht i “vdekur” nga brenda, por ndodhet në një fazë përgjumjeje relative, me brendësi që ruan nxehtësi të mjaftueshme për procese magmatike. “Prova për vullkanizëm disa milionë vjet më parë në Mars janë raportuar, por asnjë provë e aktivitetit aktual magmatik nuk ishte raportuar më parë”, tha Mège për Reuters, duke shtuar se edhe tërmetet marsiane të regjistruara nga sizmometri InSight i NASA-s kishin sugjeruar aktivitet vullkanik. Trupat e konfirmuar si aktivë vullkanikisht në sistemin diellor janë një klub elitar: Toka, Venusi dhe hëna Io e Jupiterit — ndërsa Marsi ka vullkanin më të lartë të sistemit, Olympus Mons.

Orbiteri, një bashkëpunim mes Agjencisë Evropiane të Hapësirës dhe Roscosmos-it, e kishte zbuluar më parë klorurin e hidrogjenit në atmosferën marsiane dhe ka dokumentuar rritje vjetore të gazit përgjatë shpatit verior të Alba Mons-it në fillim të verës. Sipas raportimit të Reuters, studiuesit dyshojnë se çarjet bllokohen nga akulli në stinët e tjera, ndërsa shkrirja nga temperaturat në rritje u lejon gazrave vullkanikë të bllokuar nën tokë të dalin në atmosferë.

Zbulimi ka rëndësi edhe për pyetjen nëse Marsi mund të strehojë sot organizma të gjallë: aktiviteti vullkanik do të thotë se xhepa nxehtësie mund të vazhdojnë në koren e planetit, aty ku dihet se ekziston ujë i bllokuar nën sipërfaqe. “Magma që ngrihet mund të shkrijë dhe ngrohë ujin nëntokësor, duke krijuar mjedise të mbrojtura nga kushtet e ashpra të sipërfaqes”, tha Trokhimovskiy për Reuters, duke i quajtur këto sisteme hidrotermale aktive ndër objektivat më premtues në kërkimin e jetës në Mars.