Zvicra në alarm nga shkrirja e akujve

Akullnajat e Zvicrës kanë përjetuar një nga vitet më të këqija të regjistruara për humbjen e akullit. Të dhënat e reja tregojnë se gjatë 12 muajve të fundit është zhdukur rreth 5.5% e masës së mbetur të akullnajave, një ritëm që shkencëtarët e konsiderojnë jashtëzakonisht të lartë.

Sipas studiuesve, temperaturat e larta gjatë verës, veçanërisht valët intensive të të nxehtit në maj dhe qershor, përshpejtuan ndjeshëm shkrirjen. Dimri i butë kishte lënë gjithashtu më pak borë se zakonisht në Alpe. Kur bora u shkri shpejt, akulli i ekspozuar, i cili thith më shumë energji diellore, filloi të shkrihej edhe më shpejt.

Matthias Huss, drejtues i Glacier Monitoring Switzerland, e përshkroi situatën si “vërtet katastrofike”. Sipas tij, deri vonë një humbje prej 2% e akullit brenda një viti konsiderohej ekstreme, ndërsa këtë vit humbja ka arritur rreth 5.5%.

Pasojat nuk lidhen vetëm me peizazhin e Alpeve. Akullnajat janë një rezervuar natyror uji dhe gjatë periudhave të nxehta kontribuojnë në furnizimin me ujë për bujqësinë, hidrocentralet dhe transportin. Vetëm nga korriku deri në shtator, akullnajat zvicerane lëshuan rreth 2.2 trilionë litra ujë të shkrirë.

Kjo sasi ndihmoi në lehtësimin e mungesave të ujit gjatë verës, por shkencëtarët paralajmërojnë se ky është një burim që nuk mund të zëvendësohet shpejt. Akulli që po shkrihet është ujë i ruajtur për dekada ose shekuj. Sa më shumë të zvogëlohen akullnajat, aq më pak ujë do të jetë në dispozicion gjatë valëve të ardhshme të të nxehtit dhe thatësirës.

Situata është veçanërisht shqetësuese në lartësi të mëdha. Studiuesit kanë gjetur se edhe në rreth 3 mijë e 500 metra mbi nivelin e detit nuk kishte mbetur borë në disa zona në fund të verës. Në disa akullnaja janë matur deri në katër metra humbje akulli në pikat më të larta, aty ku normalisht duhet të kishte disa metra borë dimërore.

Shkencëtarët paralajmërojnë gjithashtu se shkrirja dhe hollimi i akullnajave mund të destabilizojnë shpatet malore, duke rritur rrezikun e rrëshqitjeve të dheut dhe përmbytjeve të menjëhershme.

Disa akullnaja të vogla në Zvicër tashmë janë zhdukur plotësisht. Megjithatë, studiuesit theksojnë se ulja e shpejtë e emetimeve të karbonit mund të ngadalësojë humbjen e akullit në shumë pjesë të botës. Për akullnajat, mesazhi është i qartë: ajo që po ndodh sot nuk është thjesht një humbje e peizazhit alpin, por një pakësim i një rezerve natyrore uji që do të jetë gjithnjë e më e vështirë të rikthehet.