Zyrtarë ndërkombëtarë i bëjnë thirrje Serbisë të garantojë zgjedhje të lira dhe të mbrojë të drejtat e qytetarëve

Komisari i Këshillit të Evropës për të Drejtat e Njeriut, Majkëll O’Flaerti, dhe raportuesja speciale e OKB-së për lirinë e tubimit paqësor dhe asociimit, Xhina Romero, i bënë thirrje autoriteteve të Serbisë që, në prag të zgjedhjeve, të sigurojnë kushte për pjesëmarrje të lirë dhe të barabartë të qytetarëve dhe të mbrojnë të rinjtë, gazetarët, aktivistët dhe komunitetin akademik nga presionet dhe frikësimi, njoftoi sot NUNS.

Ata kërkuan gjithashtu hetime të pavarura për pretendimet për shkelje të rënda të të drejtave të njeriut, përfshirë pretendimet për përdorimin e armës akustike më 15 mars 2025 dhe për mbikëqyrjen e paligjshme dixhitale. Thirrja u bë në eventin “Liritë themelore nën presion: të drejtat e njeriut dhe llogaridhënia në Serbi”, të organizuar më 17 shtator në Gjenevë nga Qendra e Beogradit për të Drejtat e Njeriut, në margjinat e sesionit të 63-të të Këshillit të OKB-së për të Drejtat e Njeriut, ku ekspertë ndërkombëtarë dhe vendorë vunë në dukje përkeqësimin serioz të gjendjes së të drejtave të njeriut dhe ngushtimin e hapësirës për veprim qytetar në Serbi.

O’Flaerti vlerësoi se mes vizitave të tij në Serbi në prill 2025 dhe maj 2026 pati një “rënie të mprehtë” në respektimin e të drejtave të njeriut, me trendin negativ që vazhdoi edhe gjatë verës. Ai përmendi sulmet dhe presionet ndaj gazetarëve, mungesën e llogaridhënies për dhunën policore ndaj gazetarëve dhe demonstruesve, paditë SLAPP dhe tregun mediatik thellësisht të deformuar që favorizon mediat pro-qeveritare.

Ai veçoi pretendimet për përdorimin e armës akustike më 15 mars të vitit të kaluar në Beograd, gjatë përkujtimit paqësor të viktimave të rënies së tendës në Novi Sad — duke kujtuar se mbi 3.000 qytetarë dëshmuan për ngjarjen, ndërsa prokuroria së fundi i hodhi poshtë pretendimet — dhe shprehu shqetësim për kërcënimet me ndjekje penale ndaj njerëzve që flasin për ngjarjen, si dhe për stigmatizimin e organizatave të shoqërisë civile si “tradhtarë” dhe “agjentë të huaj”. Ai vuri në dukje edhe raportet ndërkombëtare për përdorimin e softuerëve spiunues kundër studentëve, aktivistëve, gazetarëve dhe opozitës.

Romero deklaroi se pa respektimin e lirisë së shprehjes, tubimit dhe asociimit para, gjatë dhe pas zgjedhjeve, zgjedhjet nuk mund të konsiderohen të lira dhe të ndershme; hapësira për veprim qytetar në Serbi është në “rënie të shpejtë dhe të pjerrët”. Ajo kërkoi mbrojtjen e të rinjve nga stigmatizimi, kriminalizimi, mbikëqyrja dhe dhuna, si dhe hetime të pavarura, përfshirë mundësimin e vizitës së saj të paralajmëruar në Serbi. Në panel foli edhe Kosana Beker nga FemPlatz për erozionin e kapacitetit të institucioneve të pavarura për mbikëqyrje, ndërsa sekretarja e përgjithshme e NUNS-it, Tamara Filipoviç Stevanoviç, tha se prokuroritë nga fillimi i 2024-ës deri në mesin e 2026-ës evidentuan 279 raste sulmesh dhe kërcënimesh ndaj gazetarëve, nga të cilat vetëm 10 përfunduan me dënime.

Burimi: Danas