A mund ta zhbllokojë debati për Specialen rrugën e Kosovës drejt Këshillit të Evropës?

Siç njofton Shqiptarja.com, në një analizë të Radios Evropa e Lirë, konsultimet e Kosovës me Bashkimin Evropian për ndryshimet në Ligjin për Dhomat e Specializuara, të njohura edhe si Gjykata Speciale, mund të shërbejnë si mundësi për të rikthyer besimin e partnerëve evropianë dhe për t’i dhënë shtysë anëtarësimit të Kosovës në Këshillin e Evropës, një proces i bllokuar prej më shumë se dy vjetësh. Edhe pse konsultimet për ligjin dhe anëtarësimi në Këshillin e Evropës janë dy procese të ndara, ato janë të lidhura politikisht.

Kosova ishte pranë anëtarësimit në vitin 2024. Më 16 prill 2024, Asambleja Parlamentare e Këshillit të Evropës rekomandoi pranimin e saj, me 131 vota për, 29 kundër dhe 11 abstenime. Por një muaj më vonë, aplikimi nuk u përfshi në rendin e ditës të Komitetit të Ministrave, organit që merr vendimin përfundimtar. Disa shtete anëtare, përfshirë Gjermaninë dhe Francën, kërkuan që Kosova ta dërgonte për vlerësim në Gjykatën Kushtetuese draft-statutin e Asociacionit të komunave me shumicë serbe, të përgatitur nga BE-ja.

Më 5 nëntor, komisionarja evropiane për Zgjerim, Marta Kos, konfirmoi se Bashkimi Evropian po zhvillon bisedime me Qeverinë e Kosovës për ndryshimet në ligj. Qeveria, megjithatë, nuk ka dhënë publikisht hollësi për këto bisedime dhe as nuk u është përgjigjur pyetjeve të Radios Evropa e Lirë. Ndryshimet, të iniciuara nga Partia Demokratike e Kosovës, u miratuan në Kuvend më 6 tetor. BE-ja i kundërshtoi ato, duke paralajmëruar se bien ndesh me detyrimet ndërkombëtare të Kosovës. Më 22 tetor, presidentja Justina Shiroka Pula e ktheu ligjin në Kuvend për rishqyrtim. Edhe Komisioni Evropian, në raportin e 4 nëntorit, paralajmëroi se ndryshimet e propozuara ngrenë shqetësime serioze për detyrimet ndërkombëtare, pavarësinë e gjyqësorit, si dhe mbrojtjen e viktimave dhe dëshmitarëve.

Ramadan Ilazi, nga Qendra Kosovare për Studime të Sigurisë (QKSS), vlerëson se nëse ndryshimet bëhen në mënyrë të njëanshme, rezervat ekzistuese vetëm sa do të forcohen, ndërsa nëse kalojnë përmes konsultimeve serioze me BE-në, Kosova e forcon argumentin e saj për anëtarësim në Këshillin e Evropës. Sipas tij, problemi sot nuk është se Kosova është e papërgatitur, por mungesa e besimit politik. Engjëllushe Morina, hulumtuese e lartë në Këshillin Evropian për Marrëdhënie me Jashtë, me bazë në Berlin, paralajmëron se ndryshimet mund të kthehen në pengesën e radhës për Kosovën. Ajo thekson se Kosova nuk ka më kohë për të humbur, sepse zgjedhjet nacionale në shumë vende anëtare në vitin 2027 mund ta ndryshojnë konstelacionin politik dhe të zvogëlojnë përkrahjen për të.

Kryeministri Albin Kurti, duke folur më 10 nëntor në Forumin e Paqes në Paris, nuk iu referua ndryshimeve ligjore, por tha se pakënaqësitë me aktgjykimin e Gjykatës Speciale duhet të adresohen përmes apelimit, sipas Radios Evropa e Lirë.

Më 10 nëntor, Mali i Zi mori kryesimin gjashtëmujor të Komitetit të Ministrave të Këshillit të Evropës, i cili do të përmbyllet më 12 maj 2027 me takimin vjetor ministror në Mal të Zi. Ende nuk ka konfirmim se aplikimi i Kosovës do të përfshihet në rendin e ditës së këtij takimi. Për pranimin e një anëtari të ri, Komiteti i Ministrave duhet të sigurojë mbështetjen e dy të tretave të përfaqësuesve, sipas statutit të Këshillit të Evropës.