Administrata Trump devijon fondet e planifikimit familjar dhe të shëndetit global, në sfidë ndaj Kongresit

Administrata e presidentit Donald Trump po devijon ose mban pothuajse të gjitha fondet e planifikimit familjar ndërkombëtar, në kundërshtim me planet e miratuara nga Kongresi, siç njofton CNN, duke u bazuar në një raport buxhetor të Departamentit të Shtetit për vitin fiskal 2026. Dokumenti u analizua nga Public Citizen, Partners In Health dhe PAI dhe u publikua të shtunën, më 14 nëntor.

Sipas dokumentit, Kongresi kishte ndarë 607.5 milionë dollarë për planifikimin familjar ndërkombëtar, por 524 milionë dollarë mbahen pa justifikim, të shënuara “To Be Programmed”. Edhe 32 milionë dollarë të destinuara për Fondin e Popullsisë së OKB-së (UNFPA) devijohen në programe të tjera shëndetësore, sipas CNN-së.

Në të njëjtën kohë, 888 milionë dollarë zhvendosen në një “fond inovacioni” shëndetësor global që mbështet kompani amerikane të shkencës, teknologjisë dhe mjekësisë. Fondi ishte 60 milionë dollarë në dokumentet e vitit fiskal 2025. Njëkohësisht parashikohen shkurtime mbi 1.6 miliardë dollarë — 1.66 miliardë dollarë sipas analizës — për vendet me të ardhura të ulëta e të mesme. Uljet më të mëdha, mbi 100 milionë dollarë secila, prekin Afrikën e Jugut, Tanzaninë dhe Zimbabvenë, ndërsa tetë vende — Afganistani, Republika e Afrikës Qendrore, Gambia, Afrika e Jugut, Somalia, Sudani, Timori Lindor dhe Jemeni — mbeten me financim zero.

Si kontekst, dhe jo si lajm i sotëm, një memo e shtatorit e Sekretarit të Shtetit Marco Rubio autorizoi devijimin e deri në 125 milionë dollarë ndihmë të huaj për “nevoja të sigurisë energjetike”, mbi 48 milionë prej tyre nga planifikimi familjar. Ajo u raportua më parë dhe detajet dolën në tetor. Rubio kishte dëshmuar vitin e kaluar se administrata “nuk do të jetë në atë biznes globalisht”.

Zëdhënësi i Departamentit të Shtetit i tha CNN-së se administrata po vlerëson vazhdimisht përdorimin e ndihmës së huaj për nevoja kritike, përfshirë krizën energjetike, brenda buxhetit të miratuar dhe autoriteteve ligjore, me fokus te kujdesi jetëshpëtues përmes marrëveshjeve dypalëshe. Reagimet ishin të ashpra: deputetja Lois Frankel, nga Komisioni i Apropriacioneve, e quajti refuzimin për të shpenzuar fondet siç kërkon ligji “të turpshëm dhe të rrezikshëm”; Vincent Lin, nga Partners In Health, tha se dega ekzekutive po injoron flagrantisht vullnetin e Kongresit; ndërsa Peter Maybarduk, nga Public Citizen, foli për “defundim pothuajse total, në sfidë të hapur ndaj Kongresit”. Sipas Institutit Guttmacher, investimi amerikan në planifikimin familjar në vitin fiskal 2024 vlerësohet se parandaloi 34,000 vdekje nënash.