Beqaj: Kuvendi duhet të hetojë zbatimin e gabuar të konceptit të “funksionarit të lartë”

Në një deklaratë publike të shpërndarë nga avokati i tij, Ermal Yzeiraj, ish-ministri i Shëndetësisë Ilir Beqaj ka ngritur pikëpyetje mbi mënyrën se si SPAK po interpreton nocionin e “funksionarit të lartë” në hetimet për korrupsion.

Beqaj argumenton se praktika e ndjekur nga Prokuroria e Posaçme bie ndesh me kuadrin kushtetues dhe procedural, duke iu referuar vendimeve të Gjykatës së Posaçme që, sipas tij, kanë rrëzuar në disa raste këtë interpretim. Ai kërkon që këto çështje të bëhen objekt i kontrollit parlamentar ndaj SPAK-ut dhe vë në dyshim efektivitetin e seancave të raportimit në Kuvend, nëse problematika të tilla nuk adresohen.

Deklarata e plotë:

Korrupsioni i funksionarëve të lartë dhe kontrolli parlamentar mbi SPAK
Ndoqa me interes seancën publike të raportimit vjetor të SPAK në Komisionin Kuvendor për Nismat Qyetare.
Është normale të pyetet se ndaj sa personave është ngritur akuzë për veprën penale të “korrupsionit pasiv të funksionarëve të lartë” sipas nenit 260 të Kodit Penal, gjatë vitit 2025.
Megjithatë, një pyetje edhe më domethënëse do të ishte: sa dënime të formës së prerë janë dhënë për këtë vepër penale?
Kjo pyetje merr rëndësi për shkak se ekzistojnë vendime të Gjykatës së Posaçme, si në shkallën e parë ashtu edhe në apel, në të cilat akuza sipas nenit 260 nuk është pranuar pikërisht për shkak të rrezimit nga gjykata të vlerësimit mbi statusin e subjektit të posaçëm, pra personi i akuzuar nuk përfshihet në kategorinë e “funksionarit të lartë”.
Këto vendime ngrenë një debat të rëndësishëm juridik: a po zbatohet në mënyrë korrekte koncepti kushtetues dhe procedural i “funksionarit të lartë”?
Neni 135, pika 2, i Kushtetutës, i ndryshuar me ligjin nr. 76/2016, si dhe neni 75/a i Kodit të Procedurës Penale, përmbajnë një listë të funksionarëve ndaj të cilëve ushtrohet kompetenca e posaçme e SPAK dhe e GJKKO.
“Gjykatat e posaçme gjykojnë veprat penale të korrupsionit dhe të krimit të organizuar, si dhe akuzat penale kundër Presidentit të Republikës, Kryetarit të Kuvendit, Kryeministrit, anëtarit të Këshillit të Ministrave, gjyqtarit të Gjykatës
Kushtetuese dhe të Gjykatës së Lartë, Prokurorit të Përgjithshëm, Inspektorit të Lartë36të Drejtësisë, Kryetarit të Bashkisë, deputetit, zëvendësministrit, anëtarit të Këshillit
të Lartë Gjyqësor dhe të Këshillit të Lartë të Prokurorisë, dhe drejtuesve të institucioneve qendrore ose të pavarura të përcaktuara në Kushtetutë ose në ligj, si dhe akuzat kundër ish-funksionarëve të sipërpërmendur.”
Kjo listë është rezultat i një zgjedhjeje të vetë ligjvënësit kushtetues dhe atij procedural. Gjatë reformës në drejtësi, kjo qasje u sygjerua edhe nga Komisioni i Venecias, me synimin që kompetenca e posaçme të mos zgjerohej përtej rasteve të parashikuara shprehimisht nga ligji.
Përballë kësaj kujdesje te veçantë të ligjvënësit kemi arsyetime te prokuroreve te SPAK (prill 2026) si për shembull :
– Percaktimi i kategorisë së funksionarëve të lartë shtetërorë, deduktohet nga ligjet gë rregullojnë funksionimin e administratës shtetërorë apo nga vetë ligjet specifike. Pra, nuk perjashtohet aspak që funksionare te larte shteterore te jene edhe nepunes civile apo funksionare te tjere shteterore te tjere shteterore apo civile.
– Gjithashtu, ne te njejten linjë janë dhe parashikimet e ligjit nr. 90/2012, “Per organizimin dhe funksionimin e administrates shteterore.
– Ligji specifik qe rregullon institucionin XXX, ky institucion është krijuar me VKM nr… datë ….
Edhe norma kushtetuese, edhe norma e procedures penale janë te qarta dhe shterruese.
Ato i përcaktojnë kornizën prokurorit dhe nuk i japin lirinë
as te deduktojë,
as te (mos)përjashtojë,
dhe as te lajthisë se ligji specifik është VKM ….
Kjo është çështje që meriton diskutim serioz juridik.
Po aq e rëndësishme është edhe një pyetje tjetër.
Çfarë pasojash sjell për procedimin penal, nëse që në momentin e regjistrimit të tij kompetenca është përcaktuar mbi një interpretim që, sipas vendimeve të caktuara gjyqësore të përsëritura, bie ndesh me kuadrin kushtetues dhe procedural?
Nëse apeli i GJKKO ka vendosur disa herë se Sekretari i Përgjithshëm në një Ministri nuk është subjekt i veçantë, pra nuk ështe funlsionar te larte, pse prokurorët e SPAK vazhdojnë ta trajtojnë sekretarin e përgjithshëm si subjekt o posaçëm.
Këto janë pikërisht çështjet për të cilat kontrolli parlamentar duhet të kërkojë shpjegime.
Pavarësia e prokurorit në ushtrimin e ndjekjes penale është një garanci kushtetuese.
Por pavarësia nuk e përjashton llogaridhënien institucionale për mënyrën se si interpretohen dhe zbatohen normat procedurale, sidomos kur praktika gjyqësore evidenton probleme të përsëritura.
Prandaj mbetet një pyetje legjitime: Përse në seancat e raportimit nuk shtrohen këto pyetje?
Përse organizohen dhe transmetohen publikisht këto seanca, nëse nuk ushtrohet një kontroll real mbi problematikat që evidentohen në praktikën gjyqësore?
Cili është, në fund të fundit, funksioni konkret i kontrollit parlamentar ndaj institucioneve të pavarura?