BRUKSEL – 11 vende të BE-së kërkojnë heqjen e vetos në politikën e jashtme

– Një grup prej 11 shtetesh anëtare të Bashkimit Evropian ka bërë thirrje për shqyrtimin e mundësisë së kalimit nga vendimmarrja me unanimitet në votimin me shumicë të cilësuar në fushën e politikës së jashtme të BE-së, sipas euronews.

Austria, Danimarka, Belgjika, Finlanda, Franca, Gjermania, Luksemburgu, Holanda, Rumania, Spanja dhe Suedia i kanë drejtuar një letër Përfaqësueses së Lartë të BE-së për Politikën e Jashtme dhe Sigurinë, Kaja Kallas, ku argumentojnë se kultura e konsensusit duhet të shërbejë për të forcuar veprimin e përbashkët dhe jo për ta penguar atë.

“Duhet të sigurohemi që kjo kulturë konsensusi të nxisë veprimin e përbashkët dhe jo ta parandalojë atë – përndryshe do të kemi legjitimitet, por jo forcë”, thuhet në letrën e nënshkruar nga 11 vendet.

Nën rregullat aktuale të BE-së, vendimet në politikën e jashtme kërkojnë në përgjithësi unanimitet, duke i dhënë secilit shtet anëtar mundësinë të bllokojë një vendim të përbashkët.

Nisma vjen pas një periudhe në të cilën përdorimi i së drejtës së vetos nga Hungaria e drejtuar nga Viktor Orbán ka shkaktuar përplasje të përsëritura brenda BE-së. Një nga rastet më të fundit ishte bllokimi i një huaje prej 90 miliardë eurosh për Ukrainën.

Në letrën drejtuar Kallas, vendet nënshkruese propozojnë pesë parime për përmirësimin e politikës së përbashkët të jashtme: respektimin e parimit të bashkëpunimit të sinqertë dhe solidaritetit të ndërsjellë, rritjen e përdorimit të abstenimit konstruktiv, shmangien e lidhjes së vendimeve të politikës së jashtme me çështje thelbësisht të palidhura, shqyrtimin e mundësive që ofrojnë traktatet e BE-së për kalimin në shumicë të cilësuar dhe kërkesën për “arsye jetike të argumentuara” në rast të kundërshtimit të një ndryshimi të tillë.

Një nga mekanizmat e mundshëm është e ashtuquajtura klauzolë passerelle, e parashikuar në nenin 31 të traktateve të BE-së, e cila mund të mundësojë kalimin nga unanimiteti në shumicë të cilësuar në fusha të caktuara.

Megjithatë, aktivizimi i këtij mekanizmi kërkon vetë unanimitet, çka e bën reformën veçanërisht të vështirë politikisht.

Mbështetësit e ndryshimit argumentojnë se votimi me shumicë të cilësuar do ta bënte BE-në më të shpejtë dhe më efikase në reagimin ndaj krizave ndërkombëtare, ndërsa kundërshtarët paralajmërojnë se një reformë e tillë mund të dobësojë legjitimitetin demokratik dhe të kufizojë aftësinë e shteteve më të vogla për të mbrojtur interesat e tyre.

Nisma e 11 vendeve vjen në një moment kur debati për reformimin e politikës së jashtme të BE-së është rikthyer në qendër të diskutimeve në Bruksel, veçanërisht në kushtet e konkurrencës gjeopolitike, luftës në Ukrainë dhe sfidave ndaj rendit ndërkombëtar të bazuar në rregulla./ a.jor.