«Daylighting» në Münster: Euridice Zaituna Kala hap solo-ekspozitën e parë institucionale në Gjermani

Në qytetin gjerman Münster është hapur etapa e fundit, të paktën për tani, e një ekspozite që ka udhëtuar nëpër Europë: «Daylighting: aber es ist Wasser, das spricht» e artistes mozambikase Euridice Zaituna Kala shfaqet në Kunsthalle Münster nga 10 tetori 2026 deri më 24 janar 2027, siç njofton ArtDaily. Për Kala-n kjo është solo-ekspozita e parë në një institucion gjerman, dhe ajo zë sallat e katit të pestë të ish-depos së grurit në Hafenweg 28, ndërtesa historike e portit ku prej vitesh funksionon qendra e artit bashkëkohor e qytetit.

Projekti u prezantua fillimisht në vitin 2025 në qendrën e artit bashkëkohor La Criée në Rennes të Francës dhe në vitin 2026 kaloi në La Loge në Bruksel, përpara se të mbërrinte në Münster, sipas njoftimit të e-flux. Për etapën gjermane, të kuruar nga Merle Radtke, veprat ekzistuese janë plotësuar me një krijim të ri që artistja e ka zhvilluar në vend, ndërsa formati i ekspozitës bashkon instalacione, performanca, piktura, objekte dhe libra, siç raporton revista ART AFRICA në shkrimin e saj të 13 tetorit.

Në qendër të punës së Kala-s qëndron mënyra si ndërtohet historia: ajo zbërthen, manipulon dhe rindërton metamorfozat kulturore e historike, duke ndjekur gjurmët e kujtesës personale dhe kolektive. Një fokus i veçantë i kushtohet marrëdhënies komplekse mes kolonializmit dhe pas-kolonializmit, si dhe heshtjes e fshirjeve që arkivat zyrtare kanë lënë pas — veçanërisht në përfaqësimin e trupave me ngjyrë në arkivat koloniale. Artistja shqyrton dykuptimësinë e rrëfimeve historike dhe rishkrimin e vazhdueshëm të së kaluarës, duke i dhënë zë subjekteve dhe komuniteteve që kanë mbetur të padukshme.

Titulli i ekspozitës i referohet «daylighting»-ut, praktikës së nxjerrjes në dritë të rrjedhave të ujit të mbuluara nga qytetet: uji, që në titull «flet» vetë, bëhet metafora e historive të varrosura që kthehen në sipërfaqe. Perspektivat ekologjike, feministe dhe indigjene ndërthuren në këtë lexim, duke e kthyer arkivin nga një regjistër fiks i së kaluarës në një hapësirë të kontestuar, ku historitë e harruara mund të rikuperohen dhe të rishqyrtohen.

Euridice Zaituna Kala u lind në vitin 1987 në Maputo të Mozambikut dhe është formuar si fotografe; praktika e saj sot shtrihet në instalacion, video, performancë, fotografi, objekte dhe libra. Në vitin 2024 ajo mori pjesë në Bienalen e 60-të të Venecias, ndërsa në vitin 2027 pritet të jetë pjesë e Bienales së Sharjah-ut. Ekspozita në Kunsthalle Münster qëndron e hapur nga e marta në të diel, ora 12:00–18:00.