EKONOMI – BE përzgjedh 46 projekte strategjike për lëndët e para kritike

– Komisioni Evropian ka përzgjedhur 46 projekte të reja strategjike për të forcuar furnizimin me lëndë të para kritike dhe për të reduktuar varësinë nga furnizuesit e huaj, veçanërisht nga Kina, shkruan economiacircolare com.

Lista e re përfshin 16 shtete anëtare të Bashkimit Evropian dhe projekte që lidhen me nxjerrjen, përpunimin dhe riciklimin e materialeve thelbësore për bateritë, energjinë e rinovueshme, industrinë digjitale, mbrojtjen dhe sektorin hapësinor.

Mes vendeve përfituese është edhe Italia, me pesë projekte që synojnë rikuperimin e materialeve nga panelet fotovoltaike në fund të ciklit të përdorimit, prodhimin e grafitit për bateritë, përpunimin e metaleve të grupit të platinit, tungstenit dhe riciklimin e lëndëve të para të përdorura në sektorin e mbrojtjes.

Përzgjedhja është pjesë e zbatimit të Aktit Evropian për Lëndët e Para Kritike (Critical Raw Materials Act), rregullore e hyrë në fuqi në maj 2024, që synon krijimin e zinxhirëve më të qëndrueshëm dhe të diversifikuar të furnizimit.

Objektivi është forcimi i kapaciteteve prodhuese brenda Bashkimit Evropian, pa hequr dorë nga importet, duke e bërë industrinë evropiane më pak të cenueshme ndaj ndërprerjeve të furnizimit dhe tensioneve gjeopolitike.

Objektivat e BE-së për vitin 2030

Rregullorja evropiane për lëndët e para kritike përcakton tri objektiva kryesore për vitin 2030. Bashkimi Evropian duhet të jetë në gjendje të nxjerrë në territorin e vet të paktën 10% të konsumit vjetor të lëndëve të para strategjike, të përpunojë të paktën 40% të tyre dhe të riciklojë të paktën 25%.

Një tjetër objektiv është që jo më shumë se 65% e konsumit vjetor të një lënde të parë strategjike, në një fazë përkatëse të përpunimit, të vijë nga një vend i vetëm jashtë BE-së.

Këto objektiva synojnë të adresojnë një cenueshmëri strukturore të ekonomisë evropiane. Litiumi, nikeli, kobalti, grafiti dhe metalet e rralla janë thelbësore për prodhimin e baterive, motorëve elektrikë, magneteve të përhershme dhe teknologjive energjetike.

Ndërkohë, magnezi dhe tungsteni, së bashku me materiale të tjera, kanë rëndësi të veçantë për industrinë e mbrojtjes dhe atë hapësinore.

Megjithatë, në disa hallka të zinxhirit të vlerës, Evropa mbetet shumë e varur nga furnizuesit e huaj, ndërsa Kina ka një pozicion dominues në procese të shumta të përpunimit dhe prodhimit.

Sfidë për Bashkimin Evropian nuk është vetëm sigurimi i burimeve, por edhe aftësia për t’i shndërruar ato në materiale të përdorshme nga industria.

Qasja te një lëndë e parë e nxjerrë në një vend tjetër nuk është e mjaftueshme nëse mungojnë impiantet e rafinimit, teknologjitë e përpunimit dhe kapacitetet e rikuperimit.

Përmes kësaj strategjie, BE-ja synon të ndërtojë një zinxhir më të plotë industrial, nga nxjerrja e burimeve deri te prodhimi i materialeve dhe produkteve të gatshme për përdorim industrial.