Fideuà katalane me fruta deti — “paella” spanjolle me petëza

E shpikur, sipas legjendës së portit të Gandias, nga një kuzhinier anijeje që donte t’i “vidhte” orizin kapitenit dashamirës të arròs a banda, fideuà është sot krenaria e kuzhinës valenciane: si paella, por me petëza të shkurtra në vend të orizit, të gatuara në lëng të pasur peshku derisa të thithin gjithë shijen e detit.

Sekreti i saj qëndron te dy detaje: petëzat kaurdisen të thata në vaj ulliri derisa të marrin ngjyrë të artë, dhe fundi i tiganit karamelizohet lehtë në minutat e fundit — socarrat-i i famshëm spanjoll.

Përbërësit (për 4 persona)

• 400 g petëza të shkurtra për fideuà (fideus; alternativë: spageti të thyera në copa 3–4 cm)
• 300 g karkaleca të mëdhenj, të pastruar
• 300 g midhje të freskëta, të pastruara mirë
• 200 g unaza kallamari (ose sepje e prerë në rripa)
• 1 qepë e madhe, e grirë hollë
• 4 thelpinj hudhër, të grirë imët
• 3 domate të pjekura, të grira (ose 200 g domate të konservuara)
• 1 lugë çaji paprika e ëmbël
• 1 majë shafran
• 1 litër lëng peshku, i nxehtë
• 100 ml vaj ulliri ekstra i virgjër
• Kripë sipas shijes
• 1 limon i prerë në feta, për servirje
• Allioli (salcë hudhre me vaj ulliri), për shoqërim

Përgatitja

1. Përgatisni frutat e detit: lani midhjet dhe hiqni fijet; shpëlani karkalecat dhe unazat e kallamarit dhe thajini me letër kuzhine.
2. Ngrohni 3 lugë vaj ulliri në një tigan të gjerë paelle (ose tigan të madh) në zjarr mesatar. Kaurdisni karkalecat 1–2 minuta nga çdo anë, hiqini dhe lërini mënjanë. Në të njëjtin vaj kaurdisni shpejt unazat e kallamarit dhe hiqini mënjanë.
3. Në të njëjtin tigan shtoni qepën dhe specin e kuq; kaurdisni 6–8 minuta derisa të zbuten. Shtoni hudhrën dhe paprikën, përzieni 30 sekonda, pastaj shtoni domatet e grira. Gatuani 8–10 minuta, derisa salca të trashet.
4. Shtoni petëzat e thata dhe kaurdisini 2–3 minuta duke i përzier vazhdimisht, derisa të marrin ngjyrë të artë.
5. Shpërndani shafranin në lëngun e nxehtë të peshkut dhe hidheni mbi petëza. Kriposni sipas shijes dhe ziejini 5 minuta në zjarr të fortë.
6. Ulni zjarrin në mesatar dhe renditni sipër karkalecat, unazat e kallamarit dhe midhjet. Gatuani edhe 6–8 minuta, derisa petëzat të jenë al dente dhe lëngu të jetë thithur pothuajse plotësisht; në 2 minutat e fundit rrisni zjarrin që fundi të karamelizohet lehtë.
7. Hiqeni nga zjarri, mbulojeni dhe lëreni të pushojë 5 minuta. Servireni të ngrohtë me feta limoni dhe salcë allioli anash.

Koha e përgatitjes: 20 minuta | Koha e gatimit: 25 minuta | Porcione: 4