Flota hije e Iranit mbetet pa naftë: rezervat lundruese u shteruan nga bllokada amerikane

Për pjesën më të madhe të luftës, Irani kishte një jastëk të çmuar: dhjetëra cisterna me miliona fuçi naftë bruto, të ankoruara në ujëra të sigurta në Azi, nga ku Teherani e shiste naftën drejt Kinës duke siguruar miliarda dollarë të ardhura. Ky rezervuar lundrues tani është zhdukur: sipas analistëve të kompanisë Kpler, rezervat u shteruan plotësisht deri në mesin e tetorit, sepse bllokada detare amerikane e pengoi Iranin të zëvendësonte naftën që u shiste rafinerive kineze, siç raporton The Wall Street Journal. “Nuk ka më naftë për t’u shkarkuar drejt Kinës”, thotë Homayoun Falakshahi, drejtuesi i analizës së naftës bruto në Kpler.

Rezervat lundruese ishin pjesë e sistemit që Irani ndërtoi për vite për t’i çuar naftën klientit të tij kryesor, Kinës, pavarësisht sanksioneve amerikane: cisternat e lidhura me Iranin e çonin naftën në ujërat pranë Malajzisë dhe Singaporit, ku ajo transferohej te cisterna të tjera drejt rafinerive kineze. Në fillim të luftës, në shkurt, Irani kishte rreth 135 milionë fuçi jashtë vendit, me vlerë rreth 10 miliardë dollarë ose më shumë. Pas bllokadës së parë në prill rezervat ranë me shpejtësi; kur SHBA-ja e hoqi bllokadën në mes të qershorit, Irani nxori më shumë naftë dhe rezervat u rindërtuan deri afër 90 milionë fuçi, por pas ribllokadës në mes të korrikut ato ranë në më pak se një milion fuçi më 5 tetor dhe që atëherë janë shteruar krejtësisht, sipas Kpler.

Komanda Qendrore e SHBA-së, CENTCOM, njoftoi të shtunën se bllokada i ka mohuar Teheranit të paktën 25 miliardë dollarë të ardhura nga nafta, çka do të ngushtojë edhe aftësinë e Iranit për të zëvendësuar fabrikat dhe armët e shkatërruara. Veprimet amerikane “i kanë imponuar kosto shkatërruese aparatit të sigurisë së Iranit”, tha admirali Brad Cooper, komandanti i CENTCOM-it. Edhe analistja Emma Li e kompanisë Vortexa raportoi rënie të madhe, duke vlerësuar rreth 6 milionë fuçi iraniane pranë Singaporit më 9 tetor, ndërsa grupi United Against Nuclear Iran llogariti se eksportet iraniane ranë afër zeros në gusht dhe shtator.

Goditja është e rëndë për një ekonomi ku shitjet e naftës përbëjnë rreth 30 deri 40 për qind të të ardhurave qeveritare dhe burimin më të madh të valutës: monedha iraniane ka rënë me një të tretën kundrejt dollarit që nga fillimi i korrikut, duke ushqyer inflacionin e shpejtë, ndonëse pagesat kineze për shitjet e kaluara, që mbërrijnë me rreth dy muaj vonesë, mund t’i sjellin Teheranit ende një rrjedhë të vogël fondesh në javët në vijim. Qeveria iraniane këmbëngul se mund ta përballojë presionin: guvernatori i bankës qendrore, Abdolnaser Hemmati, tha në takimin e Fondit Monetar Ndërkombëtar në Bangkok javën e kaluar se ekonomia iraniane “ka demonstruar qëndrueshmëri shumë të mirë” dhe se pretendimi për kolapsin e saj “nuk është gjë tjetër veçse një iluzion”.