Hetimi i Reuters: rrjeti sekret i agjencive ushtarake të Iranit kaloi mbi 2 miliardë dollarë pajisje ushtarake përtej bllokadës amerikane

Irani ka krijuar një rrjet sekret agjencish ushtarake me shtrirje globale, përmes të cilit ka importuar të paktën 2 miliardë dollarë pajisje ushtarake, eksplozivë dhe kamionë të rëndë që nga janari 2025, duke anashkaluar si bllokadën detare amerikane ashtu edhe sanksionet perëndimore, zbulon një hetim i Reuters. Sipas hetimit, pas emrave që fillojnë me shkronjat MOD — për Ministrinë e Mbrojtjes — fshihen më shumë se 5,000 agjenci që formojnë një makineri të fuqishme financiare dhe ushtarake, disa të lidhura me Trupat e Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) dhe me konglomeratet e njohura si bonyad, të kontrolluara nga elita iraniane.

Hetimi hedh dritë mbi një nga misteret më të mëdha të luftës: si po i rimbush IRGC-ja arsenalet e raketave dhe dronëve, ndërsa i lëshon ato me mijëra kundër infrastrukturës energjetike të Gjirit. Vetëm njëra prej agjencive, MOD 346428, importoi në 18 muajt nga janari 2025 deri në qershor 2026 sasi të mëdha lëndësh shtytëse për raketa, eksplozivësh dhe përbërësish armësh kritikë për prodhimin e dronëve dhe raketave, si dhe kamionë të rëndë që mund të shërbejnë si lëshues raketash — gjithsej 2.3 miliardë dollarë pajisje, të ardhura nga toka, deti dhe ajri, kryesisht me origjinë nga Kina, Rusia dhe Gjermania, siç njofton Reuters.

Paratë rrallë kalojnë kufijtë, ku mund të ndezin alarmet e sanksioneve: për 97 për qind të dërgesave të shqyrtuara nga Reuters, transaksionet u shlyen “pa transferim valute”. Ndërmjetës të besuar në diasporë, me para të gatshme në banka të huaja, i blinin mallrat dhe i dërgonin në Iran, duke përdorur të ardhurat nga shitjet e paligjshme të naftës. Vetëm 36 prej agjencive kishin 1.2 miliardë dollarë depozita në llogari në valutë të huaj në fund të vitit 2024. “Kjo është linja jetike ushtarake e regjimit gjatë këtij konflikti dhe prej shumë vitesh më parë”, i tha Reuters Miad Maleki, ish-zyrtar i lartë i Departamentit të Thesarit që ndihmoi në hartimin e programit amerikan të sanksioneve ndaj Iranit. “Ky është ekosistemi i plotë i biznesit tregtar ushtarak iranian.”

Vetëm në gjashtë muajt e parë të këtij viti, dërgesat përfshinin detonatorë me vlerë 1.9 milionë dollarë, tonë eksplozivë, pjesë motorësh avionësh, përbërës për karburant raketash dhe mjete të rënda lëshimi, sipas të dhënave të importit të shqyrtuara nga Reuters. Materiali hynte në Iran me anije mallrash përmes Detit Kaspik nga Rusia, me kamionë nga Azia Qendrore dhe me avionë mallrash nga Kina. Që nga fillimi i luftës, mallra ushtarake me vlerë 27 milionë dollarë rezultojnë me origjinë nga Emiratet e Bashkuara Arabe, pothuajse të gjitha të mbërritura nga deti. Përdorues fundorë të rrjetit janë njësia që mbikëqyr programin iranian të raketave balistike dhe kompania Sahara Thunder, e sanksionuar nga SHBA-ja në vitin 2024 për prodhimin e dronëve Shahed të furnizuar Rusisë.

Në përgjigje të gjetjeve, një zëdhënëse e Departamentit të Thesarit tha se Shtetet e Bashkuara “ia kanë prerë regjimit linjat ekonomike të jetës” dhe se Uashingtoni është “gjithmonë 10 hapa përpara”. Ministria e Jashtme e Kinës tha se nuk ishte në dijeni të situatës së përshkruar dhe se kundërshton lidhjen e armiqësive rajonale me Kinën, ndërsa Ministria ruse e Mbrojtjes, Shtëpia e Bardhë dhe CENTCOM nuk iu përgjigjën kërkesave për koment, siç njofton Reuters. Hetimi bazohet në mijëra regjistrime bankare dhe qeveritare iraniane, dokumente korporative dhe të dhëna importi, të kryqëzuara me rreth 19,000 regjistrime dërgesash, në bashkëpunim me konsulencën e rrezikut 240 Analytics.