Kërkimet për kabllon Greqi–Qipro rifillojnë këtë javë, opozita akuzon qeverinë për njoftimin francez ndaj Turqisë

Anija kërkimore me flamur francez Abeille Marengo pritet të niset nga Heraklioni i Kretës brenda kësaj jave për të rifilluar kërkimet në shtratin e detit për interkonektorin elektrik Greqi–Qipro–Izrael (GSI), siç njofton Kathimerini në shkrimin e gazetares Nektaria Stamouli, botuar të hënën, më 9 nëntor, në orën 11:10 të Athinës. Kërkimet ishin ndërprerë pas ndërhyrjes së anijeve luftarake turke në jug të ishullit Kasos, në ujëra ndërkombëtare, dhe rifillimi i tyre shihet si një test kritik i mirëkuptimit të arritur mes kryeministrit Kyriakos Mitsotakis dhe presidentit turk Recep Tayyip Erdogan në margjinat e Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së në shtator, për uljen e tensioneve mes dy vendeve.

Sipas burimeve që folën për Kathimerini-n, vendimi për rifillimin e kërkimeve është marrë tashmë dhe pritet vetëm gatishmëria e anijes për lundrim. Çështja ishte në agjendën e takimit të kryeministrit Mitsotakis me presidentin francez Emmanuel Macron të enjten, çka tregon peshën politike që ka marrë projekti. Kompania franceze Nexans është prodhuesja e kabllos dhe aksionere kryesore e projektit, çka e bën Parisin palë të drejtpërdrejtë në këtë dosje.

Por rifillimi i kërkimeve ka ndezur një përplasje të ashpër politike në Athinë, ku opozita sulmon qeverinë për mënyrën se si Ministria e Jashtme menaxhoi komunikimin diplomatik francez që informonte Turqinë për rifillimin e punimeve. Michalis Katrinis i PASOK-ut tha se Greqia «nuk po i lutet» Turqisë për leje për shtrimin e kabllos, ndërsa sekretari i përgjithshëm i SYRIZA-s, Nikolas Farantouris, tha se Franca «nuk informoi, por kërkoi leje» nga Ankara.

Zëdhënësi i qeverisë, Pavlos Marinakis, i mohoi kategorikisht akuzat, duke theksuar se në asnjë moment pala greke nuk u njoftua për ndonjë kërkesë franceze drejtuar Turqisë. Qeveria këmbëngul se kërkimet zhvillohen në ujëra ndërkombëtare dhe se rifillimi i tyre është vendim i marrë në koordinim me partnerët, pa asnjë lëshim ndaj Ankarasë.

Projekti i interkonektorit GSI, me një kosto prej 1,9 miliardë eurosh dhe një gjatësi prej 1.240 kilometrash — më i gjati dhe më i thelli në botë — do të lidhë Kretën me Qipron dhe do të ketë një kapacitet deri në 900 megavat. Përfundimi i tij pritet më 2029, ndërsa projekti mbështetet me një grant prej 657 milionë eurosh nga fondi Connecting Europe Facility i Bashkimit Evropian.

Lejet dhe NAVTEX-i për kërkimet ishin lëshuar që më 6 nëntor, por zhvillimi i ri është pikërisht rifillimi i punimeve këtë javë dhe përplasja politike që e shoqëron atë, e cila pritet të dominojë debatin në Athinë në ditët në vijim.