«NAZA» mbërrin në Nju Jork: Abraham dhe Szor i përgjigjen kërcënimeve pas premierës në festival

Dokumentari «NAZA» pati të shtunën, më 26 shtator 2026, premierën nordamerikane në edicionin e 64-t të Festivalit të Filmit të Nju Jorkut (NYFF), në Lincoln Center, ku regjisorët izraelitë Yuval Abraham dhe Rachel Szor, fitues të Oscar-it për dokumentarin «No Other Land», morën pjesë në një seancë pyetje-përgjigje ku iu përgjigjën kërcënimeve që i kanë shoqëruar në javët e fundit, siç njofton The Guardian.

Para të pranishmëve, Abraham deklaroi: «Këto krime që patë po vazhdojnë… po vazhdojnë sepse është ajo që vendi ynë po bën, dhe sepse vendi juaj po e mbështet dhe po e financon.» Szor nga ana e saj tha: «Vendi ynë po bën gjithçka për t’i fshehur këto sisteme… nuk është një botë e hapur as për publikun izraelit.»

Filmi është një dokumentar 80-minutësh — emri vjen nga shkurtimi ushtarak hebraik për numrin e civilëve që pritet të vdesin në një sulm ajror — dhe përmban dëshmitë e 24 ushtarëve dhe oficerëve izraelitë të inteligjencës, identitetet e të cilëve mbahen të fshehura, të cilët përshkruajnë sistemet e inteligjencës artificiale të përdorura për përzgjedhjen e objektivave në Gaza. Dokumentari u xhirua fshehurazi në tarracat e Tel Avivit, bazohet në reportazhet e viteve 2023–2025 në The Guardian, +972 Magazine dhe Local Call, dhe është prodhuar nga The Guardian dhe James Wilson, me producent ekzekutiv Jonathan Glazer.

Premiera botërore u mbajt në Festivalin e Venecias në fillim të shtatorit, ku filmi mori rreth 24–25 minuta duartrokitje në këmbë — rekord i festivalit — si dhe Çmimin Special të Jurisë. Shpërndarja nis më 30 shtator në IFC Center në Nju Jork, zgjerohet në Los Anxhelos dhe qytete të tjera amerikane më 9 tetor, ndërsa shfaqje kinematografike janë planifikuar në 55–56 territore përmes The Guardian dhe mk2; në nëntor dokumentari do të transmetohet falas në faqen e The Guardian.

Reagimet kanë qenë të ashpra: kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu e quajti filmin «nxitje tronditëse» dhe e krahasoi me «lëshimin e dhjetëra raketave balistike» ndaj Izraelit, duke paralajmëruar legjislacion për heqjen e shtetësisë së dy regjisorëve; ministri i kulturës Miki Zohar akuzoi «tradhti ndaj shtetit» dhe kërkoi heqjen e shtetësisë; shefi i ushtrisë Eyal Zamir deklaroi se ushtria «nuk do të lejojë që ushtarët e IDF të bëhen objektiva përmes gënjeshtrave dhe shpifjeve të gjakut» dhe do të përdorë «çdo mjet në dispozicion», ndërsa ushtria izraelite i hedh poshtë akuzat e filmit. Gjatë premierës, një grup i vogël protestuesish pro-izraelitë me flamuj izraelitë u mblodh jashtë Lincoln Center, ndërsa Shoqata Ndërkombëtare e Dokumentaristëve (IDA) i bëri thirrje Izraelit t’i ndalë kërcënimet ndaj regjisorëve.