New Statesman: Protestat kundër projektit të Kushnerit ngrenë një çështje më të madhe – sovranitetin e Shqipërisë

Revista britanike New Statesman i kushton sot, më 5 shtator 2026, një analizë të gjerë protestave në Shqipëri kundër projektit turistik të lidhur me Jared Kushnerin, por e zhvendos vëmendjen nga vetë projekti te një çështje më e thellë: çfarë do të thotë sovraniteti shqiptar pas më shumë se tri dekadash tranzicioni postkomunist.

Analiza, me titullin “Jared Kushner can’t conquer the Balkans”, argumenton se kundërshtimi ndaj projektit nuk duhet parë vetëm si një protestë mjedisore apo si reagim kundër një investitori amerikan. Sipas autores Lily Lynch, në Shqipëri është rritur tashmë një brez i tërë pas komunizmit, i cili po ngre pyetje të reja mbi mënyrën se si trajtohen territori, pasuritë publike dhe marrëdhëniet e vendit me kapitalin dhe fuqitë e huaja. 

Elementi i ri që sjell New Statesman është edhe përmasa që i atribuon protestës. Revista shkruan se demonstratat e udhëhequra kryesisht nga brezi i ri kanë mbledhur dhjetëra mijëra njerëz dhe citon vlerësime sipas të cilave pjesëmarrja në disa momente mund të ketë arritur deri në 250 mijë vetë. Nëse këto vlerësime qëndrojnë, revista i konsideron protestat ndër më të mëdhatë në Shqipëri që nga rënia e komunizmit. 

New Statesman e vendos konfliktin aktual edhe në një vijë historike. Analiza nis me Kongresin e Berlinit të vitit 1878 dhe me vlerësimin e famshëm të Otto von Bismarckut se Shqipëria ishte vetëm një “shprehje gjeografike”, duke kujtuar se pikërisht reagimi ndaj rrezikut të copëtimit solli krijimin e Lidhjes së Prizrenit. Në këtë mënyrë, revista përpiqet të paraqesë kundërshtimin e sotëm ndaj projektit të Kushnerit si pjesë të një shqetësimi shumë më të vjetër shqiptar për kontrollin mbi territorin. 

Sipas analizës, projekti për zhvillime luksoze në ishullin e Sazanit dhe zonën e Zvërnecit është kthyer në një katalizator të pakënaqësive që shkojnë përtej mjedisit. Një pjesë e madhe e zemërimit publik, shkruan revista, drejtohet tashmë ndaj qeverisë së kryeministrit Edi Rama dhe mënyrës se si janë marrë vendimet për projektin. 

Pikërisht këtu qëndron edhe teza kryesore e artikullit: Shqipëria e pas vitit 1990 kërkoi integrimin në Perëndim dhe ekonominë e tregut si rrugën e saj të zhvillimit, por një brez i ri po pyet nëse hapja ndaj investimeve të mëdha ndërkombëtare duhet të ketë kufij kur bëhet fjalë për territorin, mjedisin dhe pronën.

Për New Statesman, pra, protesta nuk është më thjesht kundër një resorti. Ajo është shndërruar në debat mbi kush vendos për Shqipërinë dhe deri ku duhet të shkojë fuqia e investitorëve të huaj dhe e qeverisë përballë interesit publik.

Ky është zhvillimi i ri që e dallon analizën nga raportimet e shumta të mëparshme ndërkombëtare për protestën: revista britanike e sheh tashmë lëvizjen jo vetëm si konflikt për Sazanin dhe Zvërnecin, por si një krizë më të gjerë të sovranitetit, tranzicionit dhe modelit shqiptar të zhvillimit.

Lexo analizën e New Statesman, “Jared Kushner can’t conquer the Balkans”⁠