Pesë skicat e humbura të Rubens-it kthehen në Gotha pas 80 vjetësh dhe ekspozohen së bashku

Pesë skica me vaj të Peter Paul Rubens-it do të shfaqen së bashku në Muzeun Dukal në Gotha të Gjermanisë për herë të parë që kur u humbën më shumë se 80 vjet më parë, siç njofton The Art Newspaper. Ekspozita hapet sot, më 9 nëntor, dhe shënon 450-vjetorin e lindjes së Rubens-it, që festohet vitin e ardhshëm.

Pesë veprat me shenjtorë ishin pjesë e një grupi prej 22 skicash që Rubens-i i pikturoi në dru në vitet 1620–1621, si përgatitje për pikturat e tavanit të kishës jezuite në Antuerp — porosia më e madhe që kishte marrë deri atëherë. Pikturat e tavanit nuk ekzistojnë më, pasi kisha u godit nga rrufeja në vitin 1718 dhe u dogj. Skicat ishin ndër veprat më të vlefshme të koleksioneve në Schloss Friedenstein në Gotha, ku ndodheshin të paktën që nga fillimi i shekullit XIX.

Në fund të Luftës së Dytë Botërore, të pesta kishin zhdukur. Tri prej tyre u morën nga përfaqësues të familjes dukale, u transportuan në Coburg për mbrojtje dhe prej aty u shitën në mënyrë të paligjshme, duke përfunduar në tregun amerikan të artit. Dy të tjerat u plaçkitën nga Ushtria e Kuqe dhe iu kthyen Gotha-s në vitin 1959. Në vitin 2024, njëra prej tyre, «St. Gregory of Nazianzus», iu kthye Gotha-s nga një muze në Buffalo, në Nju Jork, me ndihmën e Christie’s. Tani është rikuperuar edhe e katërta, «The Prophet Elijah in the Golden Chariot», që kishte përfunduar në një koleksion privat amerikan, përmes një marrëveshjeje private të ndërmjetësuar nga shtëpia pariziane e ankandeve Cabinet Turquin. Rikuperimin e financoi Ernst von Siemens Art Foundation. Sekretari i përgjithshëm i fondacionit, Martin Hoernes, tha se u ra dakord për një shumë «në miliona të ulëta», nën çmimin e tregut, dhe se pronarët aktualë e kishin blerë veprën në mirëbesim — «askush nuk donte t’i kriminalizonte».

Skica e pestë, ajo me Shën Agustinin, i përket Foundation E. G. Bührle Collection dhe ekspozohet në Kunsthaus Zurich. Fondacioni Bührle ra dakord ta huazojë në Gotha, që të shfaqet pranë katër të tjerave. Drejtori i Friedenstein Foundation Gotha, Tobias Pfeifer-Helke, deklaroi: «Është asgjë më pak se një mrekulli që pesë studimet me vaj të Peter Paul Rubens-it tani mund të shihen së bashku në Muzeun Dukal», duke i quajtur ato xhevahiret e koleksionit të artit të Gotha-s dhe dëshmi të historisë europiane e ndërkombëtare.