Punë nga shteti për ish-drejtorin e Administratës së Sigurisë Detare: dy firma private u autorizuan të kontrollojnë pajisjet AIS

Shteti malazez, verën e kaluar dhe në një procedurë që gazeta Vijesti e quan jotransparente, autorizoi dy firma private — “Manat Marine” nga Tivari dhe “Yacht Electronic Services” nga Herceg Novi — të kontrollojnë pajisjet AIS në anijet tregtare të regjistruara në Mal të Zi dhe të lëshojnë raporte për rregullsinë e tyre, raporton Vijesti.

Pajisjet AIS, sistemi automatik i identifikimit që transmeton vazhdimisht identitetin, kursin dhe shpejtësinë e anijes, janë të detyrueshme për anijet e regjistruara në Mal të Zi për transport tregtar pasagjerësh ose peshkim. Vetëm në Gjirin e Kotorrit, siç thekson Vijesti, rreth 400 anije të shpejta dhe skafe ekskursionesh mbajnë pasagjerë dhe janë të obliguara ta mbajnë pajisjen ndezur.

Ish-drejtori i Administratës së Sigurisë Detare (UPS), Haris Husiq, anëtar i PES-së, është themelues, pronar dhe drejtor i firmës “Manat Marine”. Sipas Vijesti, një letër e Regjistrit të Jahteve u dërgua verën e kaluar pronarëve të anijeve, dhe disa pronarë anijesh turistike e skafesh ekskursionesh në bregdet konfirmuan për gazetën, duke dorëzuar edhe fatura, se kontrolli nga firma e Tivarit ose ajo e Herceg Novit u ishte kërkuar si parakusht për regjistrimin e anijeve në kapitaneritë e porteve në Tivar dhe Kotorr.

Vijesti e pyeti Ministrinë e Detarisë se mbi bazën e cilës thirrje publike apo procedure administrative u vendos që vetëm këto dy firma të autorizohen dhe pse distributorët e tjerë të autorizuar të pajisjeve AIS nuk u mundësuan. Ministria, e udhëhequr nga ministri Filip Radulloviq, nuk e saktësoi një procedurë të tillë: ajo tha se obligimi për AIS ekzistonte që në Ligjin e vjetër për Sigurinë e Lundrimit të vitit 2013, se plotësimi i rregullores i 20 majit 2025 kërkon AIS të klasës B për anijet që mbajnë pasagjerë (përveç anijeve deri në 5 metra me lundrim të kufizuar), dhe se ministria ka ushtruar vetëm kompetencën e saj normative, pa caktuar firmat. Mbikëqyrjen teknike të anijeve, sipas ministrisë, e kryente UPS-ja deri më 7 janar të këtij viti, kur nisi zbatimi i Ligjit të ri për Sigurinë e Lundrimit Detar, ndaj çdo autorizim mund të ketë rrjedhur vetëm nga një akt apo praktikë e UPS-së, siç përcjell Vijesti.

Në kohën kur letra e Regjistrit të Jahteve u mbërriti pronarëve, UPS-ja drejtohej nga Nebojsha Kaljeviq, paraardhësi i të cilit ishte vetë Husiqi. Drejtori i ri i UPS-së, Jagosh Boriçiç, tha për Vijesti se administrata nuk e kufizon punën vetëm te dy firmat dhe se ato nuk kanë të drejtë ekskluzive: testimin e pajisjeve AIS mund ta bëjnë persona të kualifikuar me autorizimet përkatëse, në bazë të marrëveshjeve të Malit të Zi me organizatat e njohura Bureau Veritas, RINA, Regjistrin Kroat të Anijeve dhe Shoqërinë Kineze të Klasifikimit. Sipas të dhënave të disponueshme, “Manat Marine” ka certifikatë të Bureau Veritas, ndërsa “Yacht Electronic Services” ka edhe certifikatë të RINA-s, dhe UPS-ja, sipas Boriçiçit, zbaton kritere të barabarta për të gjithë ofruesit që plotësojnë kushtet profesionale e teknike, raporton Vijesti.