Rutte kërkon rritje të shpenzimeve të mbrojtjes: NATO-s i duhet “më shumë Britani dhe Evropë”

NATO-s i duhet “më shumë Britani e Madhe dhe më shumë Evropë” për t’u përballur me mjedisin më të rrezikshëm të sigurisë me të cilin përballet Perëndimi në një brez, tha sekretari i përgjithshëm i aleancës ushtarake me 32 vende këtë pasdite gjatë një vizite në Mbretërinë e Bashkuar.

Mark Rutte vlerësoi Britaninë për premtimin për të rritur shpenzimet e mbrojtjes në përputhje me kërkesat e SHBA-së pas një takimi me kryeministrin Andy Burnham, por argumentoi se përpjekjet ushtarake dhe financiare duhet të vazhdojnë në të ardhmen.

“Është thelbësore që forcat tuaja të armatosura të vazhdojnë të ofrojnë fuqinë e fortë që i nevojitet NATO-s”, tha Rutte në një fjalim para një audience të specializuar në Ditchley Park, një vendstrehim gjatë kohës së luftës i përdorur nga Winston Churchill në Oxfordshire.

Ishte një thirrje për Mbretërinë e Bashkuar që të bënte përparim drejt një objektivi në të gjithë aleancën, të kërkuar nga Donald Trump, për të shpenzuar 3.5% të PBB-së deri në vitin 2035, rreth 30 miliardë paund në terma realë, para që duhet të gjenden nga taksat shtesë, huamarrja ose ulja e shpenzimeve të tjera.

Britania deri më tani ka planifikuar vetëm rritjen e shpenzimeve të mbrojtjes në 2.7% të PBB-së deri në fund të dekadës së ardhshme. Presionet financiare afatshkurtra kanë bërë që ushtrisë t’i jetë thënë të ndalojë trajnimet jo-thelbësore deri në fund të vitit.

Kancelari John Healey dha dorëheqjen si sekretar i mbrojtjes nga qeveria e Keir Starmer në qershor sepse ish-kryeministri nuk do të angazhohej për 3% deri në vitin 2030, duke argumentuar se kjo do të kërkonte një rritje shumë të madhe në dekadën e ardhshme.

Por Healey refuzoi të riangazhohej ndaj objektivit të përkohshëm kur u emërua në Thesar nga Burnham një muaj më vonë, duke ngritur dyshime se qeveria e re po i vononte rritjet e shpenzimeve deri pas zgjedhjeve të ardhshme.

Rutte tha se kishte diskutuar “angazhimet” e Britanisë ndaj NATO-s kur ishte takuar me Burnham në një park biznesi shkencor në Oksford më herët të mërkurën, pa ofruar asnjë detaj, në takimin e parë kokë më kokë midis të dyve.

Përpara atij takimi, Burnham pranoi se e kishte zëvendësuar Starmerin, por këmbënguli se “nuk kishte pasur kurrë ndonjë ndryshim në angazhimin e palëkundur të Mbretërisë së Bashkuar ndaj NATO-s dhe detyrimeve tona ndaj NATO-s”.

Shefi i NATO-s, një ish-kryeministër holandez, tha se shumë në Evropë kishin bërë “supozimin e rastësishëm” se SHBA-të “gjithmonë do të ofronin pjesën më të madhe të forcës dhe do të mbulonin faturën, pavarësisht gjithçkaje” derisa Trump të kthehej në Shtëpinë e Bardhë.

Në vend të kësaj, ai vuri në dukje se gjatë një samiti në Hagë në vitin 2025, Mbretëria e Bashkuar dhe anëtarët e tjerë të aleancës kishin rënë dakord të rrisnin shpenzimet e tyre të mbrojtjes për t’u përputhur me nivelet e SHBA-së, në përgjigje të kërkesës së Trump që Evropa të merrte drejtimin në mbrojtjen e kontinentit.

“Ne kemi nevojë për më shumë Mbretëri të Bashkuar dhe më shumë Evropë në aleancë”, tha Rutte, sepse NATO “përballet me mjedisin më të rrezikshëm dhe kompleks të sigurisë në një brez” me një rikthim të luftërave në Evropë dhe Lindjen e Mesme, dhe pasiguri më të gjerë gjeopolitike.

Duke përmendur “Rusinë dhe luftën e saj kundër Ukrainës, terrorizmin, Iranin dhe ndryshimet tektonike të konkurrencës gjeopolitike globale”, Rutte argumentoi se Mbretëria e Bashkuar dhe Evropa duhej të investonin më shumë, sepse përndryshe “mbrojtja jonë kolektive nuk do të jetë e besueshme”.

Britania, tha ai, kishte “një rol qendror në ndërtimin e kësaj Evrope më të fortë në një NATO më të fortë” dhe vuri në dukje se Mbretëria e Bashkuar po shpenzonte miliarda për të përmirësuar armën parandaluese bërthamore Trident, e cila është zotuar për mbrojtjen e anëtarëve të NATO-s.

Mbretëria e Bashkuar gjithashtu po përmirëson gradualisht forcat e saj konvencionale, megjithëse shpenzimet e përgjithshme të mbrojtjes së Mbretërisë së Bashkuar, të dytat më të mëdha në aleancë, tani janë pas atyre të Gjermanisë. Deri në vitin 2029, buxhetet ushtarake të Berlinit janë në rrugën e duhur për t’u dyfishuar ato të Mbretërisë së Bashkuar.

Mbretëria e Bashkuar po “udhëhiqte kundërshtimin” kundër një fushate provokimi dhe sabotimi rus në të gjithë Evropën, tha Rutte, dhe se Mbretëria e Bashkuar kishte qenë “një mik i mirë për Ukrainën”. Britania shpenzon 3 miliardë paund në vit duke mbështetur Ukrainën me armë.

Ndërkohë, Kanadaja, duke kërkuar të diversifikojë lidhjet e saj të mbrojtjes larg SHBA-së, ka aplikuar zyrtarisht për t’u bashkuar me koalicionin ushtarak të Forcës së Përbashkët Ekspedite të udhëhequr nga Britania, tha të mërkurën zyra e kryeministrit Mark Carney.

Kanadaja, tashmë anëtare e NATO-s, po kërkon bashkëpunim më të ngushtë ushtarak me Evropën.

JEF përfshin Danimarkën, Estoninë, Finlandën, Islandën, Letoninë, Lituaninë, Holandën, Norvegjinë, Suedinë dhe Mbretërinë e Bashkuar.