SHBA vendos sanksione ndaj Gjykatës Penale Ndërkombëtare, orë pas Nobelit për ish-gjyqtaren e saj

Administrata e presidentit Donald Trump vendosi të premten sanksione ndaj Gjykatës Penale Ndërkombëtare (ICC), vetëm disa orë pasi ish-gjyqtarja e saj Navi Pillay u shpall fituese e Çmimit Nobel për Paqen për punën në drejtësinë penale ndërkombëtare, siç njofton Reuters. Pillay shërbeu si gjyqtare në Dhomën e Apelit të ICC-së nga viti 2003 deri në vitin 2008.

Lëvizja shkon më tej se sanksionet e mëparshme ndaj prokurorëve dhe gjyqtarëve individualë dhe, sipas Reuters-it, mund të ndëshkojë edhe kompanitë që ofrojnë shërbime për vetë gjykatën. Sekretari i Shtetit Marco Rubio deklaroi: “Presidenti Trump nuk do ta lejojë kurrë Gjykatën Penale Ndërkombëtare të ndjekë penalisht amerikanët” dhe se “sot Shtetet e Bashkuara po sanksionojnë Gjykatën Penale Ndërkombëtare. Do të ndalojmë transaksionet me këtë gjykatë mashtruese, duke i prerë burimet dhe duke e paralizuar aftësinë e saj për të vepruar”.

Uashingtoni është prej kohësh i zemëruar për urdhër-arrestet e ICC-së ndaj zyrtarëve izraelitë, përfshirë kryeministrin Benjamin Netanyahu, si dhe për hetimin e kaluar ndaj ushtarëve amerikanë në Afganistan, i mbyllur që atëherë. Gjykata, e themeluar në vitin 2002 për krime lufte, krime kundër njerëzimit dhe gjenocid, ka 125 shtete anëtare, përfshirë të gjitha vendet e BE-së dhe të gjithë anëtarët e NATO-s përveç SHBA-së dhe Turqisë; selia e saj ndodhet në Hagë, në Holandë.

Sipas sanksioneve amerikane, kompanitë amerikane ndalohen të punojnë me organizatën e sanksionuar — bankat mbyllin llogaritë, siguruesit heqin mbulimin dhe kompanitë e softuerëve ndalojnë bashkëpunimin. Zyrtarët e gjykatës janë përgatitur prej muajsh: kanë kaluar kompjuterat nga softueri Microsoft në alternativa me burim të hapur dhe kanë bërë rregullime të reja bankare e sigurimi shëndetësor. Regjistruesi i gjykatës Osvaldo Zavala Giler i kërkoi më herët këtë javë BE-së të përdorë një “mekanizëm bllokimi” për t’u mbrojtur nga efektet ekstraterritoriale të sanksioneve.

Rubio tha se sanksionet janë strukturuar për t’i dhënë gjykatës dhe shteteve anëtare një mundësi për të adresuar shqetësimet e SHBA-së; Departamenti i Thesarit do të lëshojë licenca “për të mbrojtur interesat amerikane”, të cilat përbëjnë përjashtime të përkohshme. “Ose ICC do t’i japë fund kërcënimeve të saj, ose ne do t’i japim fund ICC-së. Presim që aleatët tanë… ta vënë nën kontroll gjykatën,” tha Rubio. Komiteti i Nobelit tha se kishte dashur të “dërgonte një kujtesë” në një kohë kur “gjyqtarët dhe institucionet e së drejtës ndërkombëtare janë nën sulm politik”. Ky është një zhvillim i ri: një artikull i 20 shtatorit në këtë sajt raportonte vetëm se administrata po përgatitej për sanksione — tani ato janë vendosur zyrtarisht.