Shoqata e Gjyqtarëve: Gjyqësori është në prag të mbijetesës funksionale, duhen masa urgjente e jo reforma vetëm në letër

Gjyqësori në Maqedoninë e Veriut është sjellë në prag të mbijetesës funksionale dhe nevojiten masa urgjente e thelbësore, jo reforma vetëm në letër — ky është paralajmërimi i Shoqatës së Gjyqtarëve, siç njofton Telma. Shoqata e mirëpret publikimin e raportit vjetor të Këshillit Gjyqësor për punën e gjykatave në vitin 2025 dhe e pranon atë si pasqyrë reale dhe shqetësuese të gjendjes, sidomos për mungesën e gjyqtarëve, nëpunësve gjyqësorë dhe burimeve financiare e materiale.

Sipas raportimit të Telma, shoqata vlerëson se të dhënat për vendet e paplotësuara të gjyqtarëve, mungesën drastike të administratës gjyqësore dhe mjetet e kufizuara buxhetore nuk janë vetëm tregues statistikorë, por paralajmërim serioz për funksionalitetin e sistemit të drejtësisë dhe aftësinë e tij për t’u dhënë qytetarëve drejtësi në kohë. Edhe pse reformat shpallen vazhdimisht, kushtet reale të punës në gjykata, sipas shoqatës, vazhdojnë të përkeqësohen.

Shoqata, siç transmeton Telma, thekson se pavarësia e gjyqësorit nuk sigurohet vetëm me garanci kushtetuese dhe ligjore, por edhe me buxhet të përshtatshëm, shërbim profesional dhe kushte për ushtrim të papenguar të funksionit gjyqësor. Ndër drejtimet konkrete të identifikuara në mbështetjen ndërkombëtare përmenden rishikimi i rrjetit gjyqësor sipas nevojave reale të qytetarëve, digjitalizimi dhe përdorimi i inteligjencës artificiale në proceset gjyqësore, profesionalizimi i shërbimit gjyqësor dhe pavarësia financiare përmes buxhetimit të parashikueshëm.

Pavarësisht kushteve, gjykatat dhe gjyqtarët, sipas shoqatës, vazhdojnë t’i kryejnë detyrimet ligjore shpesh me përpjekje mbinjerëzore dhe burime seriozisht të kufizuara. Shoqata thekson se gjyqësori nuk kërkon privilegje, por kushte për ushtrim dinjitoz, të pavarur dhe efikas të funksionit të tij kushtetues, dhe shprehet e gatshme të marrë pjesë aktivisht në proceset e përmirësimit të sistemit, duke bërë thirrje për veprim të koordinuar institucional.