Shpalosen 10 mite dhe fakte mbi Betejën e Kosovës në 637-vjetorin e saj

Me rastin e shënimit të 637-vjetorit të Betejës së Kosovës, profesori Mentor Hasani dhe studentët e Departamentit të Historisë në Universitetin e Prishtinës, organizuan një aktivitet para Bibliotekës Kombëtare të Kosovës, ku u prezantua një ilustrim i veçantë me titull “Një Betejë, shumë pikëpyetje”.

Ajo përbën një nga përballjet më të njohura të Mesjetës Ballkanike dhe u zhvillua ndërmjet dy formacioneve të mëdha ushtarake të kohës: Perandorisë Osmane dhe një aleance të gjerë të popujve ballkanikë (arbërve, serbëve, hungarezëve, boshnjakëve, çekëve, bullgarëve, vllehëve etj). Pas kësaj beteje filloi procesi i zgjerimit dhe konsolidimit të mëtejshëm të Perandorisë Osmane në Ballkan.

Profesori Mentor Hasani u shpreh se përmes këtij aktiviteti duanë të paraqesin fakte dhe argumente historike për mënyrën se si historiografia, Kisha dhe politika serbe e kanë interpretuar dhe instrumentalizuar Betejën e Kosovës ndër vite.

Profesori Mentor Hasani tha se qëllimi i aktivitetit është që Beteja e Kosovës të trajtohet mbi bazën e burimeve historike dhe jo të interpretimeve politike.

Ndërkaq, asistenti Dren Brahimaj përmendi disa nga faktet që janë ndërtuar rreth Betejës së Kosovës.

Profesori Mentor Hasani shtoi se përpjekjet për ta shndërruar Betejën e Kosovës në një simbol kombëtar filluan qysh në vitin 1889. Në atë kohë u synua organizimi i aktiviteteve përkujtimore, por dokumentet zyrtare osmane tregojnë se autoritetet e Perandorisë Osmane nuk e lejuan realizimin e tyre në formën e planifikuar. Në formën e tij moderne, miti u konsolidua gjatë shekullit XIX, sidomos përmes veprës “Kunora e Maleve” të Petar II Petroviq-Njegoshit.

Sipas tij, në vitin 1889, me rastin e 500-vjetorit të betejës, në Serbi nisi përpjekja për ta lidhur kujtesën e saj me Vidovdanin, një festë që u identifikua me tradita shumë më të hershme sllave. Kështu, Beteja e Kosovës u shndërrua gradualisht nga një ngjarje historike mesjetare në një nga mitet më të fuqishme politike të Ballkanit modern. Interpretimi i kësaj beteje si një simbol kombëtar serb u bë themeli i asaj që më vonë do të njihej si “Miti i Kosovës”, një narrativë që paraqet serbët si një popull me mision të veçantë historik. Një rol të rëndësishëm në konsolidimin e këtij miti luajti edhe tradita folklorike, veçanërisht rrëfimi i njohur si “Darka e Lazarit”, i ndërtuar sipas modelit të Darkës së Fundit të Krishtit.

Miti se beteja ishte vetëm serbe – Historiografia tradicionale serbe e ka paraqitur Betejën e Kosovës si një përballje ekskluzivisht serbe kundër osmanëve. Megjithatë, kronikat dhe burimet historike dëshmojnë se në koalicionin ballkanik morën pjesë serbë, arbër, boshnjakë, hungarezë, vllehë, çekë dhe grupe të tjera. Prandaj, beteja nuk ishte një luftë vetëm e serbëve, por një përpjekje e përbashkët e disa sundimtarëve ballkanikë për t’i bërë ballë zgjerimit osman.

Miti se koalicioni ishte një bashkim vetëm i botës ortodokse – Shpesh është pretenduar se beteja ishte një përballje e botës ortodokse kundër osmanëve. Në të vërtetë, koalicioni përbëhej nga sundimtarë dhe formacione të riteve të ndryshme të krishtera. Përveç princërve ortodoksë serbë, pjesë e tij ishin edhe princër arbërorë (shqiptarë) katolikë e ortodoksë, si Todor Muzaka, gjë që dëshmon karakterin e larmishëm politik dhe fetar të aleancës. Për më tepër, mitet, nuk mund të zhbëjnë faktin se shqiptarët ishin pjesë përbërëse e të gjitha zhvillimeve, pa çka se territori kishte princër serb, popullsia ishte arbërore – shqiptare.